Ëmlafzäit
D'Ëmlafzäit och Sideresch Period genannt, ass an der Astronomie déi Zäit, an där en Himmelskierper op senger Ëmlafbunn eng vollstänneg Ëmdréiung vun 360° zu engem Bezuchspunkt mécht.
Dobäi ass ze beuechten, datt et verschidde Bezuchspunkte ka ginn. Sou kann z. B. d'Ëmlafzäit vum Äerdmound mat oder ouni Arechnung vun de gläichzäitege Bewegunge vun der Äerd ëm d'Sonn ugesi ginn.
Wann een dëst méi einfach mécht, kënnt een op déi folgend Formel: 360-a²+-m/n wann k<0 ass.
Normalerweis gëtt een d'Ëmlafzäit par rapport zu engem wa méiglech statesche Bezuchssystem un;
- Entweder déngt dofir de Stärenhimmel, esou eng Ëmlafzäit gëtt sideresch Period (relativ zu de Stären) genannt.
- Oder d'Ëmlafzäit gëtt am Orbitalplang gemooss, dat ass d' anomalistesch Period, d' Bunnperiod, wéi se sech aus dem drëtte Keplergesetz ergëtt. Si gëtt bei de Planéite vum Sonnesystem uginn.
De Bezuch kann awer och déi (schäinbar) Sonnepositioun sinn (Synodesch Period), d'Kniet vun eenzelne Planéitebunnen (drakonitesch Period), de Schwéierpunkt vum ganze Sonnesystem oder vun zwéi vu senge Kierper (baryzentresch Period) oder de „Rescht vum Universum“ sinn (kuckt Inertialsystem).
Tabell: Ëmlafzäiten am Sonnesystem [änneren]
D'Ëmlafzäiten follegen dem newtonschen Gravitatiounsgesetz resp drëttem Kepler Gesetz:
mat
- U d'Ëmlafzäit,
- a d'Grouss Hallefachs,
- M1 an M2 d'Massen vum Zentralkierper an dem Satellit,
- G d'Gravitatiounskonstant.
Nofolgend Tabell weist d'Zäiten fir d'synodesch, sideresch resp. anomalistesch Ëmlafperioden vun de Planéiten am Sonnesystem, engem Kierper an der Asteroidenceinture a vun Transneptunen, soowéi vum Äerdmound, Satellitten an der Sonn (uginn an Deeg a Kalennerjoeren):
- Ausser beim Äerdmound ass d'Differenz tëschent anomalistescher Bunnperiod a siderescher Ëmlafzäit an dëser Genauegkeet ze vernoléissegen, well d'Perizentren vun de Planéiten an Asteroiden sech am Verglach zu der Ëmlafdauer nëmme minimal verrécklen (Perizentrumsdréiung).
- Am Ënnerscheed zum Äerdmound sinn déi synodesch Ëmlafzäiten beim Merkur a Venus däitlech méi laang, vu Mars un an de baussenzegte Planéiten (den Ausdrock „bannen/baussen“ bezitt sech op d'Asteroidenceinture, net d'Äerd) dogéint nees zouhuelend méi kuerz.
| Objet | 'sideresch / anomalistesch Ëmlafzäit „a Bezuch zu de Fixstären / der Bunngeometrie“ |
synodesch Ëmlafzäit „a Bezuch zu der Äerd a Sonn“ |
|---|---|---|
| ISS | 1,51 Stonnen | 1,53 Stonnen |
| Geosynchron | 23,93 Stonnen | 24,00 Stonnen |
| Äerdmound | 27,322 Deeg / 27,554 Deeg |
29,53 Deeg |
| Merkur | 87,969 Deeg | 115,88 Deeg |
| Venus | 224,701 Deeg | 583,92 Deeg |
| Äerd | 365,256 Deeg | – |
| Mars | 686,980 Deeg | 779,94 Deeg |
| Ceres | 4,600 Joer | 466,72 Deeg |
| Jupiter | 11,862 Joer | 398,88 Deeg |
| Saturn | 29,458 Joer | 378,09 Deeg |
| Uranus | 84,014 Joer | 369,66 Deeg |
| Neptun | 164,793 Joer | 367,49 Deeg |
| Pluto | ~248,2 Joer | 366,73 Deeg |
| Quaoar | ~285,97 Joer | 366,54 Deeg |
| Sedna | ~10040 Joer | 365,29 Deeg |
| Sonn | ~ 230 Mio. Joer | – |
