Al-Zarqali
Al-Zarqali oder az-Zarqali, vollstänneg Abu Ishaq Ibrahim ibn Yahya an-Naqqasch az-Zarqali heefeg och als an-Naqqash oder an-Naqqash, am latäineschsproochegen Europa Arzachel an a spuenescher an italienescher Sprooch Azarquiel, gebuer am Joer 1029 zu Toledo a gestuerwen am Joer 1087 zu Sevilla, war e féierenden arabeschen Mathematiker an dee brilliantesten Astronom vu senger Zäit.
Hie schafft zu Toledo, dat säin Héichpunkt ënnert de Mauren als Tolaitola hat, souwéi während dem Kalifat vu Córdoba an als Haaptstad vum Taifa-Kinnikräich bis zur der chrëschtlecher Erueberung duerch den Alfons VI. den 25. Mee 1085. No dëser Reconquista emigréiert den Al-Zarqali no Sevilla, wou hien och gestuerwen ass.
Den Al-Zarqali hat theoretescht Wëssen mat techneschem Kënnen kombinéiert an hat sou astronomesch Prezisiounsinstrumenter geschaf. Konstruéiert hat hien ënner anerem e flaacht Astrolabium, dat op jiddfer Breedegrad genotzt konnt ginn, an eng Waasserauer, déi Daag- a Nietsstonne an den Dag vum Moundmount uweise konnt.
Domat war hien an der Lag, d'geographesch Daten vum Ptolemäus, besonnesch d'Ausdeenung vum Mëttelmier, ze korrigéieren. Den Al-Zarqali konnt och als éischten un der Äerdbunn (?) d'Beweegung vun der Apsis (déi béid Haaptscheetel enger approximativer elliptescher Ëmlafbunn vun engem Planéit) relativ zu den dohannertleiende Fixstäre mat Zuele beleeën. Seng Berechnung vun der Apsidendréiung koum dem exakten Wäert vun haut ziemlech no.
Den Al-Zarqali hat och wiesentlech zu de bekannte Toledaner Tafelen bäigedroen. Och säin eegenen „Almanach“ war an der deemoleger Welt ganz bekannt an hat grouss Bedeitung.
D'Wierk vum Al-Zarqali gouf duerch d’Iwwersetzung vum Gerhard von Cremona (1114–1187), deen dofir no Toledo koum, an d'latäinescht iwwersat an esou a ganz Europa bekannt. Dëst hat wiesentlech zu der Erneierung vun de wëssenschaftlechen, op Mathematik baséierender, Astronomie am chrëschtlechen Owendland vum 12. Joerhonnert bäigedroen. Duerch déi vill verschidde Sproochen gouf Toledo am 12. an 13. Joerhonnert e bedeitend Zentrum fir Iwwersetzunge vun arabesche Schrëfte an dat latäinescht an Romanescht. Nach véier Joerhonnerte méi spéit hat de Nikolaus Kopernikus betount, datt hie vill vum Al-Zarqali geléiert hätt an zitéiert hien an dem bunnbriechenden Wierk De Revolutionibus Orbium Coelestium.
Nom Al-Zarqali gouf der Krater Arzachel op dem Äerdmound genannt, - kuckt Lëscht vun den Äerdmoundkrateren.
