Balzan-Präis

Vu Wikipedia, der fräier Enzyklopedie.

D’International Balzan-Stëftung präméiert zënter 1961 weltwäit groussarteg Wëssenschaftler aus de Geeschteswëssenschaften an den Naturwëssenschaften, souwéi Perséinlechkeeten am Beräich Konscht a Kultur, ë.a. de Paul Hindemith, de György Ligeti an de Jorge Luis Borges.

D’Stëftung mat Sëtz zu Mailand an zu Zürich dréit den Numm vum italienesche Journalist Eugenio Balzan (1874 bis 1953). Seng Duechter d’Angela Balzan huet 1957 am schwäizeresche Lugano aus der Ierfschaft vun hirem Papp d'Stëftung gegrënnt.

Den Eugenio Balzan huet am Ufank als Journalist beim Corriere della Sera geschafft a gouf du Geschäftsführer a Matproprietaire. Am Joer 1933 huet hien Italien aus Widerstand géint d’faschistesch Kreesser verlooss, déi d’Onofhängegkeet vum Corriere bedreet hunn. Bis zu sengem Doud am Joer 1953 huet den Eugenio Balzan an der Schwäiz gelieft.

1961 gouf den éischte Balzan-Präis un d’Nobelstëftung verginn. Zënter 1979 ginn all Joer véier Wëssenschaftspräisser eraus. All dräi bis fënnef Joer ginn ausserdeem e mat 2 Millioune Schwäizer Frang (ongeféier 1,25 Milliounen Euro) grousse Balzan-Präis fir Fridden, Humanitéit a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker verginn. Éischt Balzan-Friddenspräislaureatin war am Joer 1978 d’Mutter Teresa, déi d’Joer derno de Friddensnobelpräis krut.

D’Präisdréier souwéi d’Fachgebidder vun de Präisser gi vun engem internationale Komitee bestëmmt, an deem haut 19 renomméiert Natur- a Geeschteschwëssenschaftler sinn. Am Joer 2006 goufe Balzan-Präisser a folgende Sparte verginn: an der Geschicht vun der oweslännescher Musek zënter 1600, an der Geschicht an Theorie vum politeschen Denken, an der visueller Astronomie an Astrophysik souwéi an der Molekulargenetik vun de Planzen.

D’Verdeele vun de Präisser ass all Joer am Wiessel an der Accademia Nazionale dei Lincei zu Roum souwéi - am Schwäizer Parlament zu Bern. D’Stëftungsverméige gëtt zu Zürich an der Schwäiz gefouert.

De Balzan-Präis gehéiert wéinst senger wëssenschaftlecher Seriösitéit an der Héicht vun der Präiszomm – all Präis ass mat enger Millioun Schwäizer Frang dotéiert – zu de bedeitendste wëssenschaftlechen Auszeechnungen weltwäit. Am Ënnerscheed zu aneren internationale Präisser gëtt de Balzan-Präis all Joer un aner Fachberäicher verginn.

All Joer gi véier Präisser ausgedeelt.
Präiszomm: jee 1 Millioun Schwäizer Frang; all 3-5 Joer e Friddenspräis vun 2 Millioune Schwäizer Frang.
Präisgebidder: zwee am Beräich Geeschtes- a Sozialwëssenschaften souwéi Konscht; zwee am Beräich Naturwëssenschaften, Physik, Mathematik a Medezin.
Nowuessënnerstëtzung: D’Laureate loossen d’Halschent vun der Präiszomm dem Fuerschungsprojet vun hirem Fachgebitt zoukommen

[änneren] D’Laureaten

[änneren] 2008

Maurizio Calvesi (Italien) - Geschicht vun der Konscht zënter 1700
Thomas Nagel (USA) - Praktesch Philosophie
Ian H. Frazer (AUS) - Preventivmedezin, Impfung mat abezunn
Wallace S. Broecker (USA) - Klimawëssenschaft: Klimawiëssel

[änneren] 2007

Rosalyn Higgins (Groussbritannien) – Vëlkerrecht zënter 1945
Sumio Iijima (JP) – Nanowëssenschaften
Michel Zink (FR) – Europäesch Literatur 1000-1500
Jules Hoffmann (FR) an de Bruce Beutler (US) – Ugebueren Immunitéit
Karlheinz Böhm (AT) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet tëscht de Vëlker

[änneren] 2006

Ludwig Finscher (DE) – Geschicht vun der owendlännescher Musek zënter 1600
Quentin Skinner (GB) - Geschicht an Theorie vum politeschem Denken
Paolo de Bernardis (IT) an den Andrew Lange (USA) - Visuell Astronomie an Astrophysik
Elliot M. Meyerowitz (USA) an den Christopher R. Somerville (USA) - Molekulargenetik vun de Planzen

[änneren] 2005

Lothar Ledderose (DE) – Asiatesch Konschtgeschicht
Peter Hall (GB) – Sozial- a Kulturgeschicht vun der Stad zënter Ufank vum 16. Joerhonnert
Peter R. Grant an de Rosemary Grant (GB) – Populatiounsbiologie
Russel J. Hemley (USA) an de Ho-kwang Mao (USA/China) – Mineralphysik

[änneren] 2004

Andrew Colin Renfrew (GB) – Präehistoresch Archäologie
Zesummenaarbecht Sant'Egidio (IT) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
Michael Marmot (GB) – Epidemiologie
Nikki R. Keddie (USA) – D’islamesch Welt Enn 19. bis Enn vum 20. Joerhonnert
Pierre Deligne (BE) – Mathematik

[änneren] 2003

Eric Hobsbawm (GB) – Europäesch Geschicht zënter 1900
Reinhard Genzel (DE) – Infrarout-Astronomie
Serge Moscovici (FR) – Sozialpsychologie
Wen-Hsiung Li (TW/USA) – Genetik an Evolutioun

[änneren] 2002

Anthony Grafton (USA) – Geschicht vun de Geeschteschwëssenschaften
Dominique Schnapper (FR) – Soziologie
Walter J. Gehring (CH) – Entwécklungsbiologie
Xavier Le Pichon (FR) – Geologie

[änneren] 2001

Claude Lorius (FR) – Klimatologie
James Sloss Ackerman (USA) – Geschicht vun der Architektur (mat Urbanistik an Landschaftsdesign)
Jean-Pierre Changeux (FR) – Kognitiv Neurowëssenschaften
Marc Fumaroli (FR) – Literaturgeschicht a –kritik zënter 1500

[änneren] 2000

Abdul Sattar Edhi (PK) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
Ilkka Hanski (FI) – Ëmweltwëssenschaften
Martin Litchfield West (GB) – Klassesch Archäologie
Michael Stolleis (DE) – Rechtsgeschicht vun der Neizäit
Michel Mayor (CH) – Instrumentatioun an Techniken an der Astronomie an an der Astrophysik

[änneren] 1999

John Elliott (GB) – Geschicht vum 16. bis 18. Joerhonnert
Luigi Luca Cavalli-Sforza (IT/USA) – Naturwëssenschaftlech Erfuerschung vun Mënschofstaamung
Michail Gromow (RU/FR) – Mathematik
Paul Ricœur (FR) – Philosophie

[änneren] 1998

Andrzej Walicki (PL/US) – Geschicht: Kultur- a Sozialgeschicht vun der slawescher Welt vun der Katharina déi Grouss bis zu der russescher Revolutioun am Joer 1917
Harmon Craig (USA) – Geochemie
Robert May (GB/AU) – Biodiversitéit

[änneren] 1997

Charles Coulston Gillispie (USA) – Wëssenschaftsgeschicht an –philosophie
Stanley Jeyaraja Tambiah (LK/USA) – Sozialwëssenschaften: Sozialanthropologie
Thomas Wilson Meade (GB) – Epidemiologie

[änneren] 1996

Arno Borst (DE) – Geschicht: Kultur vum Mëttelalter
Arnt Eliassen (NO) – Meteorologie
Internationale Komitee vum Roude Kräiz – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
Stanley Hoffmann (AU/USA/FR) – Politisch Wëssenschaften: Aktuell international Bezéiungen

[änneren] 1995

Alan J. Heeger (USA) – Materialwëssenschaften
Carlo M. Cipolla (IT) – Wirtschaftsgeschicht
Yves Bonnefoy (FR) – Geschicht a Kritik vun de schéine Kënschte an Europa (vum Mëttelalter bis haut)

[änneren] 1994

Fred Hoyle (GB) an de Martin Schwarzschild (DE/USA) – Astrophysik (Evolutioun vun de Stäre)
Norberto Bobbio (IT) – Rechtswëssenschaft a Politik (Regéierbarkeet vun den Demokratien)
René Couteaux (FR) – Biologie (Struktur vun der Zell, mat besonnescher Récksiicht op d’Nervesystem)

[änneren] 1993

Jean Leclant (FR) – Konscht an Archäologie am Altertum Frankräich
Lothar Gall (DE) – Geschicht: Gesellschaften vum 19. an 20. Jh.
Wolfgang H. Berger (DE/USA) – Paleontologie mat besonnescher Rücksicht op ozeanographesch Aspekter

[änneren] 1992

Armand Borel (CH/US) – Mathematik
Ebrahim M. Samba (GM) – Preventivmedezin
Giovanni Macchia (IT) – Literaturgeschicht a –kritik

[änneren] 1991

Abbé Pierre (FR) – Humanéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
György Ligeti (HU/AT) – Musék
John Maynard Smith (GB) – Genetik an Evolutioun
Vitorino Magalhães Godinho (PT) – Geschicht: Opstieg vun Europas am 15. an 16. Joerhonnert

[änneren] 1990

James Freeman Gilbert (USA) – Geophysik (feste Bueden)
Pierre Lalive d'Epinay (CH) – Internationaalt Privatrecht
Walter Burkert (DE) – Altertumswëssenschaften

[änneren] 1989

Emmanuel Levinas (FR/LT) – Philosophie
Leo Pardi (IT) – Ethologie
Martin Rees (GB) – Héichenergie-Astrophysik

[änneren] 1988

Michael Evenari (IL) an den Otto Ludwig Lange (DE) – Gebrauchte Botanik (mat ökologeschen Aspekten)
René Etiemble (FR) – Vergläichend Literatur
Shmuel Noah Eisenstadt (IL) – Soziologie

[änneren] 1987

Jerome Bruner (USA) – Humanpsychologie
Phillip Tobias (ZA) – Physikalesch Anthropologie
Richard W. Southern (GB) – Geschicht vum Mëttelalter

[änneren] 1986

United Nations High Commissioner for Refugees – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
Jean Rivero (FR) – Grondrechter vun der Perséinlechkeet
Otto Neugebauer (AT/USA) – Wëssenschaftsgeschicht
Roger Revelle (USA) – Ozeanographie/Klimatologie USA