Balzan-Präis
D'International Balzan-Stëftung priméiert zënter 1961 weltwäit groussaarteg Wëssenschaftler aus de Geeschteswëssenschaften an den Naturwëssenschaften, souwéi Perséinlechkeeten am Beräich Konscht a Kultur, ë. a. de Paul Hindemith, de György Ligeti an de Jorge Luis Borges.
D'Stëftung mat Sëtz zu Mailand an zu Zürich dréit den Numm vum italienesche Journalist Eugenio Balzan (1874 bis 1953). Seng Duechter d'Angela Balzan huet 1957 am schwäizeresche Lugano aus der Ierfschaft vun hirem Papp d'Stëftung gegrënnt.
Den Eugenio Balzan huet am Ufank als Journalist beim Corriere della Sera geschafft a gouf du Geschäftsführer a Matproprietaire. Am Joer 1933 huet hien Italien aus Widderstand géint d'faschistesch Kreesser verlooss, déi d'Onofhängegkeet vum Corriere bedreet hunn. Bis zu sengem Doud am Joer 1953 huet den Eugenio Balzan an der Schwäiz gelieft.
1961 gouf den éischte Balzan-Präis un d'Nobelstëftung verginn. Zënter 1979 ginn all Joer véier Wëssenschaftspräisser eraus. All dräi bis fënnef Joer ginn ausserdeem e mat 2 Millioune Schwäizer Frang (ongeféier 1,25 Milliounen Euro) grousse Balzan-Präis fir Fridden, Humanitéit a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker verginn. Éischt Balzan-Friddenspräislaureatin war am Joer 1978 d'Mutter Teresa, déi d'Joer derno de Friddensnobelpräis krut.
D'Präisdréier souwéi d'Fachgebidder vun de Präisser gi vun engem internationale Komitee bestëmmt, an deem haut 19 renomméiert Natur- a Geeschteschwëssenschaftler sinn. Am Joer 2006 goufe Balzan-Präisser a folgende Sparte verginn: an der Geschicht vun der oweslännescher Musek zënter 1600, an der Geschicht an Theorie vum politeschen Denken, an der visueller Astronomie an Astrophysik souwéi an der Molekulargenetik vun de Planzen.
D'Verdeele vun de Präisser ass all Joer am Wiessel an der Accademia Nazionale dei Lincei zu Roum souwéi - am Schwäizer Parlament zu Bern. D'Stëftungsverméige gëtt zu Zürich an der Schwäiz gefouert.
De Balzan-Präis gehéiert wéinst senger wëssenschaftlecher Seriösitéit an der Héicht vun der Präiszomm – all Präis ass mat enger Millioun Schwäizer Frang dotéiert – zu de bedeitendste wëssenschaftlechen Auszeechnunge weltwäit. Am Ënnerscheed zu aneren internationale Präisser gëtt de Balzan-Präis all Joer un aner Fachberäicher verginn.
- All Joer gi véier Präisser ausgedeelt.
- Präiszomm: jee 1 Millioun Schwäizer Frang; all 3-5 Joer e Friddenspräis vun 2 Millioune Schwäizer Frang.
- Präisgebidder: zwee am Beräich Geeschtes- a Sozialwëssenschaften souwéi Konscht; zwee am Beräich Naturwëssenschaften, Physik, Mathematik a Medezin.
- Nowuessënnerstëtzung: D'Laureate loossen d'Hallschent vun der Präiszomm dem Fuerschungsprojet vun hirem Fachgebitt zoukommen
D'Laureaten [änneren]
2011 [änneren]
- Peter Brown (IRL) – Geschicht vun der griichesch-réimescher Antikitéit
- Bronislaw Baczko (PL) – D'Zäit vun der Opklärung
- Russell Scott Lande (USA) – Theoretesch Biologie oder Bioinformatik
- Joseph Silk (GB / USA) – Dat fréit Universum
2010 [änneren]
- Manfred Brauneck (Däitschland) –
- Carlo Ginzburg (Italien) –
- Jacob Palis (Brasilien) – Mathematik
- Shinya Yamanaka (Japan) –
2009 [änneren]
- Terence Cave (Groussbritannien) – Literatur zënter 1500
- Michael Grätzel (Däitschland / Schwäiz) – Materialwëssenschaften
- Brenda Milner (Groussbritannien / Kanada) – Kognitiv Neurowëssenschaften
- Paolo Rossi Monti (Italien) – Wëssenschaftsgeschicht
2008 [änneren]
- Maurizio Calvesi (Italien) - Geschicht vun der Konscht zënter 1700
- Thomas Nagel (USA) - Praktesch Philosophie
- Ian H. Frazer (AUS) - Preventivmedezin, Impfung mat abezunn
- Wallace S. Broecker (USA) - Klimawëssenschaft: Klimawiëssel
2007 [änneren]
- Rosalyn Higgins (Groussbritannien) – Vëlkerrecht zënter 1945
- Sumio Iijima (JP) – Nanowëssenschaften
- Michel Zink (FR) – Europäesch Literatur 1000-1500
- Jules Hoffmann (FR) an de Bruce Beutler (USA) – Ugebueren Immunitéit
- Karlheinz Böhm (AT) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet tëscht de Vëlker
2006 [änneren]
- Ludwig Finscher (DE) – Geschicht vun der owendlännescher Musek zënter 1600
- Quentin Skinner (GB) - Geschicht an Theorie vum politeschem Denken
- Paolo de Bernardis (IT) an den Andrew Lange (USA) - Visuell Astronomie an Astrophysik
- Elliot M. Meyerowitz (USA) an den Christopher R. Somerville (USA) - Molekulargenetik vun de Planzen
2005 [änneren]
- Lothar Ledderose (DE) – Asiatesch Konschtgeschicht
- Peter Hall (GB) – Sozial- a Kulturgeschicht vun der Stad zënter Ufank vum 16. Joerhonnert
- Peter R. Grant an de Rosemary Grant (GB) – Populatiounsbiologie
- Russel J. Hemley (USA) an de Ho-kwang Mao (USA/China) – Mineralphysik
2004 [änneren]
- Andrew Colin Renfrew (GB) – Prehistoresch Archeologie
- Zesummenaarbecht Sant'Egidio (IT) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
- Michael Marmot (GB) – Epidemiologie
- Nikki R. Keddie (USA) – D'islamesch Welt Enn 19. bis Enn vum 20. Joerhonnert
- Pierre Deligne (BE) – Mathematik
2003 [änneren]
- Eric Hobsbawm (GB) – Europäesch Geschicht zënter 1900
- Reinhard Genzel (DE) – Infrarout-Astronomie
- Serge Moscovici (FR) – Sozialpsychologie
- Wen-Hsiung Li (TW/USA) – Genetik an Evolutioun
2002 [änneren]
- Anthony Grafton (USA) – Geschicht vun de Geeschteschwëssenschaften
- Dominique Schnapper (FR) – Soziologie
- Walter J. Gehring (CH) – Entwécklungsbiologie
- Xavier Le Pichon (FR) – Geologie
2001 [änneren]
- Claude Lorius (FR) – Klimatologie
- James Sloss Ackerman (USA) – Geschicht vun der Architektur (mat Urbanistik an Landschaftsdesign)
- Jean-Pierre Changeux (FR) – Kognitiv Neurowëssenschaften
- Marc Fumaroli (FR) – Literaturgeschicht a –kritik zënter 1500
2000 [änneren]
- Abdul Sattar Edhi (PK) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
- Ilkka Hanski (FI) – Ëmweltwëssenschaften
- Martin Litchfield West (GB) – Klassesch Archäologie
- Michael Stolleis (DE) – Rechtsgeschicht vun der Neizäit
- Michel Mayor (CH) – Instrumentatioun an Techniken an der Astronomie an an der Astrophysik
1999 [änneren]
- John Elliott (GB) – Geschicht vum 16. bis 18. Joerhonnert
- Luigi Luca Cavalli-Sforza (IT/USA) – Naturwëssenschaftlech Erfuerschung vun Mënschofstaamung
- Michail Gromow (RU/FR) – Mathematik
- Paul Ricœur (FR) – Philosophie
1998 [änneren]
- Andrzej Walicki (PL/US) – Geschicht: Kultur- a Sozialgeschicht vun der slawescher Welt vun der Katharina déi Grouss bis zu der russescher Revolutioun am Joer 1917
- Harmon Craig (USA) – Geochemie
- Robert May (GB/AU) – Biodiversitéit
1997 [änneren]
- Charles Coulston Gillispie (USA) – Wëssenschaftsgeschicht an –philosophie
- Stanley Jeyaraja Tambiah (LK/USA) – Sozialwëssenschaften: Sozialanthropologie
- Thomas Wilson Meade (GB) – Epidemiologie
1996 [änneren]
- Arno Borst (DE) – Geschicht: Kultur vum Mëttelalter
- Arnt Eliassen (NO) – Meteorologie
- Internationale Komitee vum Roude Kräiz – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
- Stanley Hoffmann (AU/USA/FR) – Politesch Wëssenschaften: Aktuell international Bezéiungen
1995 [änneren]
- Alan J. Heeger (USA) – Materialwëssenschaften
- Carlo M. Cipolla (IT) – Wirtschaftsgeschicht
- Yves Bonnefoy (FR) – Geschicht a Kritik vun de schéine Kënschte an Europa (vum Mëttelalter bis haut)
1994 [änneren]
- Fred Hoyle (GB) an de Martin Schwarzschild (DE/USA) – Astrophysik (Evolutioun vun de Stäre)
- Norberto Bobbio (IT) – Rechtswëssenschaft a Politik (Regéierbarkeet vun den Demokratien)
- René Couteaux (FR) – Biologie (Struktur vun der Zell, mat besonnescher Récksiicht op d'Nervesystem)
1993 [änneren]
- Jean Leclant (FR) – Konscht an Archeologie am Altertum Frankräich
- Lothar Gall (DE) – Geschicht: Gesellschafte vum 19. an 20. Jh.
- Wolfgang H. Berger (DE/USA) – Paleontologie mat besonnescher Rücksicht op ozeanographesch Aspekter
1992 [änneren]
- Armand Borel (CH/US) – Mathematik
- Ebrahim M. Samba (GM) – Preventivmedezin
- Giovanni Macchia (IT) – Literaturgeschicht a –kritik
1991 [änneren]
- Abbé Pierre (FR) – Humanéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
- György Ligeti (HU/AT) – Musek
- John Maynard Smith (GB) – Genetik an Evolutioun
- Vitorino Magalhães Godinho (PT) – Geschicht: Opstieg vun Europas am 15. an 16. Joerhonnert
1990 [änneren]
- James Freeman Gilbert (USA) – Geophysik (feste Bueden)
- Pierre Lalive d'Epinay (CH) – Internationaalt Privatrecht
- Walter Burkert (DE) – Altertumswëssenschaften
1989 [änneren]
- Emmanuel Levinas (FR/LT) – Philosophie
- Leo Pardi (IT) – Ethologie
- Martin Rees (GB) – Héichenergie-Astrophysik
1988 [änneren]
- Michael Evenari (IL) an den Otto Ludwig Lange (DE) – Gebrauchte Botanik (mat ökologeschen Aspekten)
- René Etiemble (FR) – Vergläichend Literatur
- Shmuel Noah Eisenstadt (IL) – Soziologie
1987 [änneren]
- Jerome Bruner (USA) – Humanpsychologie
- Phillip Tobias (ZA) – Physikalesch Anthropologie
- Richard W. Southern (GB) – Geschicht vum Mëttelalter
1986 [änneren]
- United Nations High Commissioner for Refugees – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
- Jean Rivero (FR) – Grondrechter vun der Perséinlechkeet
- Otto Neugebauer (AT/USA) – Wëssenschaftsgeschicht
- Roger Revelle (USA) – Ozeanographie/Klimatologie USA
1985 [änneren]
- Ernst Gombrich (AT/GB) – Konschtgeschicht vum Orient
- Jean-Pierre Serre (FR) – Mathematik
1984 [änneren]
- Jan Hendrik Oort (NL) – Astrophysik
- Jean Starobinski (CH) – Literaturgeschicht a –kritik
- Sewall Wright (USA) – Genetik
1983 [änneren]
- Edward Shils (USA) – Soziologie
- Ernst Mayr (DE/US) – Zoologie
- Francesco Gabrieli (IT) – Orientalistik
1982 [änneren]
- Jean-Baptiste Duroselle (FR) – Sozialwëssenschaften
- Kenneth Vivian Thimann (GB/USA) – Reng a gebrauchte Botanik
- Massimo Pallottino (IT) – Altertumswëssenschaften
1981 [änneren]
- Dan McKenzie (GB), Drummond Hoyle Matthews (GB) an de Frederick John Vine (GB) – Geologie a Geophysik
- Josef Pieper (DE) – Philosophie
- Paul Reuter (FR) – Internationaalt ëffentlecht Recht
1980 [änneren]
- Enrico Bombieri (IT) – Mathematik
- Hassan Fathy (EG) – Architektur a Stadplanung
- Jorge Luis Borges (AR) – Philologie, Linguistik a Literaturkritik
1979 [änneren]
- Ernest Labrousse (FR) an de Giuseppe Tucci (IT) – Geschicht
- Jean Piaget (CH) – Sozial- a politesch Wëssenschaften
- Torbjörn Caspersson (SE) – Biologie
1978 [änneren]
- Mutter Teresa (AL) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
1962 [änneren]
- Andrei Nikolajewitsch Kolmogorow (SU) – Mathematik
- Karl von Frisch (AT) – Biologie
- Johannes XXIII. (IT) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker
- Paul Hindemith (DE) – Musek
- Samuel Eliot Morison (USA) – Geschicht
1961 [änneren]
- Nobel-Stëftung (SE) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënnert de Vëlker