Benennung vun Asteroiden a Koméiten

D'Benennung vun Asteroiden a Koméiten leeft no enger zweestufeger Method of. Kuerz no hirer Entdeckung erhalen si e sougenannte provisoresche Numm aus Zuelen a Buschtawen, deen am Allgemengen den Entdeckungsdatum no engem vun der Internationaler Astronomescher Unioun (IAU) festgeluechten Schema enthält. Nodeem déi genee Ëmlafbunn vun engem neientdeckten Asteroid bestëmmt an duerch onofhängeg Observateure bestätegt gouf, huet den Entdecker d'Virschlagsrecht fir e Numm op dëst Objet, deen dann vun der IAU ënner Récksëcht verschiddener Kriterien offiziell vergi gëtt. Koméite ginn haut ëmmer no hirem Entdecker genannt.

Provisoresche Numm

Dat aktuellt Benennungsschema gouf aus eelere Systemer duerch Erweiderung geformt, sou datt eeler Bezeechnunge mit neiere konsistent sinn.

Zesummesetzung

De provisoresche Numm vum neientdeckten Asteroid oder Koméit gëtt vun der IAU unhand vum Entdeckungsdatum aus folgende Bestanddeeler geformt:

1. D'Observatiounsjoer
2. E Leerzeechen
3. Ee Buschstaf bezeechent den Hallefmount vun der Entdeckung. Vum 1. Januar bis zum 15. Januar gëtt de Buschtaf A benotzt, vum 16. Januar un bis Enn Januar de B asw. bis schliisslech an der zweeter Dezemberhalschent den Y gebraucht gëtt. Dobäi gëtt de Buschtaf I iwwersprongen.
4. Eng Zuel fir e Koméit resp. een zweete Buschtaf fir en Asteroid als Duerchnummeréierung vun der Neientdeckung. Fir Koméite gëtt dobäi einfach eng fortlafend Zuel gebraucht. Fir d'Asteroiden dogéint gëtt d'Alphabet widderholl vun A bis Z onënnebrach (och hei gëtt den I ewechgelooss), woubäi d'Zuel vun den Duerchleef duerch d'Alphabet mat enger ugehaangener déifgestallter Zuel ugefaange bei Null fir den éischten Duerchgank bezeechent gëtt. D'Null fir den éischten Duerchgank gëtt ewechgelooss, sou datt déi déifgestallten Zuelen eréischt vun der 1 un, fir den zweeten Duerchgank ufänken. Wéinst der Beschränkung vum ASCII-Zeechesaz (an aus Bequemlechkeet) gëtt allerdéngs dacks op déi Déifstellung vun der Duerchlafszuel verzicht.
5. Koméite gëtt zousätzlech nach e weidere Buschtaf ugeschloss mat engem schréie Strich virdrun, soubal wéi d'Bunnelementer genee bestëmmt sinn (kuckt d'Tabell dozou).
6. Objeten, déi een ufanks als Asteroid ugeholl hat an déi sech méi spéit als Koméiten erausstellen, behalen hir éischt Bezeechnung. Et stellt een hinne wéi all den anere Koméiten de Buschstaf virdrun deen d'Bunn charakteriséiert.

Tabelléiert Buschtawenkodéierung vum Benennungsschema:

Buschtawekodéierung vun den Hallefméint

éischt Moundhalschent

A=Jan

C=Feb

E=Mäerz

G=Abr

J=Mee

L=Juni

N=Juli

P=Aug

R=Sep

T=Okt

V=Nov

X=Dez

zweet Mounthalschent

B=Jan

D=Feb

F=Mäerz

H=Abr

K=Mee

M=Juni

O=Juli

Q=Aug

S=Sep

U=Okt

W=Nov

Y=Dez

I=ausgelooss

Z=onbenotzt

Buschtawekodéierung vun de Koméitebunne

P	d'Ëmlafzäit ass méi kleng wéi 200 Joer (Periodesche Koméit)
C	d'Ëmlafzäit ass méi grouss wéi 200 Joer
X	d'Bunn ass net ze bestëmmen
D	Periodesche Koméit, dee verluer goung oder net méi existéiert
A	nodréiglech gëtt festgestallt, datt et sech net ëm e Koméit, mä ëm en Asteroid handelt

Beispiller

Am Joer 2004 gouf also ufänkend vum 1. Januar den éischten entdeckten Asteroid 2004 AA genannt. Dëst Schema leeft dann bis 2004 AZ duerch, dat dann vum nächsten Duerchlaf 2004 AA₁ gefollegt gëtt. Et gëtt soulaang duerchgaange, bis de 16. Januar (no UTC-Zäit) ufänkt; den éischte Buschtaf wiesselt domat op B, an d'Zielung gëtt mat 2004 BA fortgesat.

E Beispill fir d'Reienfolg vun de Bezeechnunge an enger Mounthalschent, um Beispill vun der zweeter Septemberhalschent 1995: 1995 SA, 1995 SB, …, 1995 SY, 1995 SZ, 1995 SA₁, …, 1995 SZ₁, 1995 SA₂, …, 1995 SZ₉, 1995 SA₁₀, asw.

Dee mëttlerweil ënnert dem Numm (90377) Sedna bekannten Himmelskierper hat déi provisoresch Bezeechnung 2003 VB₁₂. Hie gouf also an der éischter Hallschent vum November 2003 entdeckt (V) a war déi 302. Entdeckung an dësem Zäitraum (B12 → 2 + 12*25 = 302).

Koméitenentdeckunge ginn ähnlech genannt: 2004 A1 ass den éischte entdeckte Koméit vum Zäitraum 1. bis 15. Januar 2004, 2004 A2 den zweeeten asw.

De Koméit Hyakutake zum Beispill gëtt och ënnert der Bezeechnung C/1996 B2 gefouert. Hyakutake war also den zweete Koméit, deen an der zweeter Hallschent vum Januar 1996 entdeckt gouf. Seng Ëmlafzäit ass, wéi den C uweist, gréisser wéi 200 Joer.

Dauerhaften Numm

Asteroiden

D'Nimm vun den Asteroide setze sech aus enger virdrugestallter Nummer an engem Numm zesummen. D'Nummer gouf fréier d'Reiefolleg vun der Entdeckung un. Haut ass si eng reng numeresch Zielform, well si eréischt vergi gëtt, wann d'Bunn vum Asteroid geséchert ass (d. h., den Objet ass jidderzäit nees opzefannen). Dat kann och eréischt Joren no der éischter Observatioun geschéien.

Den Entdecker huet an der Zäit vun zéng Joer no der Nummeréierung d'Virschlagsrecht fir en Numm ze ginn. Dee muss awer duerch eng Kommissioun vun der IAU bewëllegt ginn, well et Richtlinne fir d'Nimm vun Himmelskierper gëtt. Dementspriechend existéiere vill Asteroide zwar mat Nummer, awer ouni Numm, virun allem an den ieweschten Zéngdausender.

Den éischten Asteroid gouf 1801 vum Giuseppe Piazzi um Observatoire Palermo op Sizilien entdeckt. De Piazzi hat den Himmelskierper op den Numm „Ceres Ferdinandea“ gedeeft. Déi réimesch Gëttin Ceres ass d'Patréinesch vun der Insel Sizilien. Mat dem zweeten Numm wollt de Piazzi de Kinnek Ferdinand IV., den Herrscher iwwer Italien a Sizilien éieren. Dëst hat der internationaler Fuerschervereenegung net gefall an den zweeten Numm gouf gestrach. Déi offiziell Bezeechnung vum Asteroid ass deemno (1) Ceres.

Bei de weideren Entdeckunge gouf d'Nomenklatur bäibehalen an d'Asteroide goufen no réimeschen a griichesche Gëttinne genannt; dëst waren (2) Pallas, (3) Juno, (4) Vesta, (5) Astraea, (6) Hebe, an sou weider. Ufanks hat och dat ongeschriwwent Gesetz gegollt, datt Asteroiden ëmmer weiblech Nimm kruten; dëst gouf fir d'éischt beim Asteroid (334) Chicago gebrach.

Wéi ëmmer méi Asteroiden entdeckt goufen, goungen den Astronome déi antik Gottheeten aus. Sou goufen d'Asteroiden ënner anerem no der Fra vum Entdecker, zu Éiere vun historesche Perséinlechkeeten oder Perséinlechkeeten aus dem ëffentlechen Liewen, Stied a Mäerchefigure genannt. Beispiller dofir sinn d'Asteroiden (21) Lutetia, (216) Kleopatra, (719) Albert, (1773) Rumpelstilz, (5535) Annefrank, (17744) Jodiefoster. D'Praxis hat och kurious Bléien. Sou ass beispillsweis den 1935 entdeckte Planetoid (1372) Haremari zu Éiere vun de Mataarbechterinne vum Astronomesche Recheninstitut vun Heidelberg genannt, als Harem vum ARI. E weidert kuriéist Beispill ass den Asteroid (2309) Mr. Spock, deen net nom Star Trek-Charakter, mä nom Entdecker senger Kaz, mam selwechten Numm, genannt gouf. Dëst hat dozou gefouert, datt d'IAU d'Benennung vun Asteroiden no Hausdéieren onerwënscht erkläert huet.

Niewent Nimm aus der griichesch-réimescher Mythologie kommen och Nimm vu Gottheeten aus anere Kulturkreesser zum Gebrauch, besonnesch fir nei entdeckt grouss Objeten, wéi (20000) Varuna, (50000) Quaoar an (90377) Sedna.

Nodeems 2006 déi nei Kategorie vun Zwergplanéiten agefouert gouf, konnt den Ceres d'Nummer 1, behalen an de bis dato als Planéit klassifizéierten Pluto wéi och Eris kruten nei Nummeren aus dëser Rei.

Koméiten

Normalererweis gëtt e Koméit no sengen Entdecker genannt, sou ass zum Beispill de Koméit Shoemaker-Levy 9 den néngte Koméit, deen Eugene an Carolyn Shoemaker zesumme mat David H. Levy entdeckt haten. E puer periodesch Koméite sinn awer och no deenen Astronome genannt, déi als éischt hir Bunn berechent haten: Den Halleysche Koméit ass beispillsweis nom Edmond Halley genannt, deen als éischten erkannt hat, datt e puer Koméiteobservatioune aus der Vergaangenheet zu engem a regelméissegen Ofstänn vu 76 Joer zréckkommende Koméit gehéieren.

Duerch systematesch automatiséiert Himmelsduerchmusterunge, besonnesch no potentiell geféierlechen Äerdbunnkräizer, ginn niewent villen Asteroide (dofir och déi héich Duerchlafzuele vu neien Entdeckunge) och vill nei Koméite duerch dëse Programm fonnt. Dem provisoreschen Numm gëtt dann zousätzlech den Numm vun der Observatiounsgrupp a Klammeren ugehaangen, an der Traditioun vun der Benennung no den Entdecker. Sou hunn all vum Sichprogramm LINEAR opfonnte Koméite de Nummdeel ‚LINEAR‘, oder (wann d'Entdeckung zäitgläich mat aneren Observateure geschitt) ee kombinéierten, wéi z. B. ‚LINEAR-NEAT‘. Sou zum Beispill de Koméit mat der Bezeechnung C/2002 T7 (LINEAR), deen de 14. Oktober 2002 entdeckt gouf, an am Mee 2004 eng Visuell Magnitude vu ronn 2^mag erreecht hat.

Periodesch Koméite, déi op mannst bei hirer Réckkéier observéiert goufen, erhale schliesslech eng permanent Nummer, gefollegt vun der Buschtawenkodéierung vun hirer Bunn an dem Numm vum Entdecker respektiv Bunnberechner. Sou ass beispillsweis den 2P/Encke den zweete (nom Halley) vu géigewäerteg 173 Koméite (Stand: 18. November 2005), déi sou eng permanent Nummer erhalen hunn.

Um Spaweck

• (en) IAU Committee on Small Body Nomenclature
• (en) Minor Planet Designations (Minor Planet Center)
• (en) How Are Minor Planets Named? (Minor Planet Center)
• (en) Cometary Designation System (Minor Planet Center)
• (en) Minor Planet Names