Protoplanéit
E Protoplanéit griich.: prõtos „éischten“ ass no der verbreetetster Theorie d'Bezeechnung fir de Virleefer vun engem Planéit. Den Entwécklungsstadium steet an der „Planéitegeschicht“ tëschent de Planéitesimale an de fäerdege Planéite.
Entwécklung [änneren]
Wou sech d'Haaptmass vum Sonneniwwel zu enger Protosonn verdicht hat, formten am Ëmkrees verbleiwend Gas- a Stëbsdeelercher eng zirkumsolar Akkretiounsscheif. An dëser protoplanetarer Scheif haten sech d'Stëbsdeelercher duerch Akkretioun resp. duerch Verkliewen opgrond vun der Adhesiounskraaft zu bis kilometergrousse Planéitesimale geballt. Dës vereenten sech duerch hir Gravitatioun zu gréissere Matièreverdichtunge, de Protoplanéite, déi ongeféier d'Gréisst vum Äerdmound kruten. Si waren schonns zimlech masseräich, fir duerch en hydrostatescht Gläichgewiicht eng Art Kugelform ze formen an duerch Differentiatioun vun hirem Kär e Schuelenopbau auszebilden. Dat weidert Wuesstum bis zu engem ausgewuessene Planéit ass alleng duerch d'Gravitatioun net méiglech, mä kënnt duerch Kollisioune op sech kräizende Ëmlafbunne zustaan, déi awer och zu enger Zerstéierung féiere kënnen.
Beispiller [änneren]
Eng Kollisioun vun der weiderentwéckelter Protoäerd mat engem Kierper vun der Marsgréisst soll zu der Mass vun der Äerd an zugläich zu der Entstéiung vum Äerdmound gefouert hunn, kuckt Theia (Planéit).
Protoplanéite kommen scho souwuel an der Kantsche wéi och an der Laplace-Theorie (Kant-Laplace Theorie) vir, den éischten Hypothese zu der Genesis vum Sonnesystem.
