Geoid

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen
Qsicon Ueberarbeiten.png Dësen Artikel entsprécht net de Wikipediacritèrë fir en enzyklopedeschen Artikel. Dat kann dru leien datt Schreif- oder Tippfeeler dran ze fanne sinn, oder en nach net nom Stil vun engem Wikipediaartikel formatéiert gouf. Et kann och sinn, datt den Inhalt net an eng Enzyklopedie gehéiert, sou wéi en am Moment do steet. Fir ze verhënneren datt dësen Artikel eventuell geläscht gëtt, muss en onbedéngt iwwerschafft ginn.
Äerdmagnéitfeld, Ofwäichunge staark iwwerhéicht

Schonn de Pierre-Simon Laplace (1802), de Carl Friedrich Gauß (1828) an de Friedrich Wilhelm Bessel (1837) hunn erkannt, datt en ellipsoideschen Äerdmodell, bei héijer Genauegkeet vun der Observatioun, als exakt Léisung net ausräichend ass. Ellipsoidesch Modeller kënnen dofir nëmmen als net fäerdeg Léisung fir d'Äerdgestalt déngen. D'Äerd ass opgebaut aus Masse vu verschiddenen Dichten, déi allerdéngs net gläichméisseg verdeelt sinn.

Definitioun vun der Geodesie[änneren | Quelltext änneren]

D'Aufgabe vun der Geodesie loosse sech nom Wolfgang Torge (1975) folgendermoossen definéieren:

D'Geodesie huet d'Missioun, d'Figur vun der Äerd an dat baussenzegt Magnéitfeld vun der Äerd, an aner Himmelskierper als Funktioun vun der Zäit, souwéi déi mëttelst Äerdellipsoid aus den an der Äerduewerfäch an am baussenzege Raum observéierte Gréissten ze bestëmmen.

Figur vun der Äerd als physesch an als mathematesch Uewerfläch[änneren | Quelltext änneren]

D'Figur vun der Äerd gëtt duerch eng physesch an duerch eng mathematesch Uewerfläch beschriwwen. Ënner der physescher Äerduewerfläch versteet een d'Begrenzung tëscht festen a flëssegen Äerdmassen géintiwwer der Atmosphär. Do geschitt jo souzesoen en Dichtesprong am Opbau vun der Äerd, an zwar vun der mëttlerer Dicht vun der ieweschter Äerdkuuscht mat r = 2,7 gcm-3 op d'Loftdicht mat r = 0,0013 gcm-3.

Déi onregelméisseg gebaut Fläch vun der fester Äerdmass wéi z. B. d'Kontinenter léisst sech awer net sou ouni weideres duerch eng mathematesch Bezéiung duerstellen. Hei hëlleft nëmmen déi punktweis Erfaassung a Kartographéierung. Gewéinlech geschitt dat a 5° x 5° oder och an 1° x 1° Ënnerdeelungen. D'Uewerfläch vun den Ozeaner, déi ëmmerhin ronn 70 % vun der Äerduewerfläch ausmécht, huet awer e Bildungsgesetz. Ënner bestëmmte Virraussetzunge maachen d'Mierer eng Uewerfläch, op deem e konstant Schwéierpotential ass. Si ass dann d'Niveaufläch vum Äerdmagnéitfeld.

De J.B. Listing definéiert de Begrëff Geoid[änneren | Quelltext änneren]

Denkt ee sech dës Uewerfläch ënner de Kontinenter fortgesetzt, sou kritt een déi mathematesch Äerdfigur. De J.B. Listing huet dëser Niveaufläch 1872 den Numm Geoid. Bei deene bis haut gemaache Geoidbestëmmungen huet sech gewisen, datt d'Ofwäichunge vum Geoid vun enger mëttleren Rotatiounsellipsoid méi kleng wéi 100 Meter an der Héicht ass. Dës Ofwäichunge ginn als Geoidundulatioune bezeechent. Dofir gëtt an der Regel e Referenzellipsoid ugeholl, an déi optridend Héichten iwwer d'Ellipsoiduewerfläch opgedroen.

Literatur[änneren | Quelltext änneren]

  • Christoph Reigber, Peter Schwintzer: Das Schwerefeld der Erde. Physik in unserer Zeit 34(5), S. 206–212 (2003), ISSN 0031-9252.
  • Erwin Groten: Geodesy and the Earth’s Gravity Field – Vol.I Principles and Conventional methods. Bonn 1979.
  • Intergovermental Committee On Surveying & Mapping: Geocentric Datum of Australia – Technical Manual, Version 2.2. PDF, Stand: 2005.
  • Wolfgang Torge: Geodäsie. 2. Auflage. Walter de Gruyter, Berlin u.a. 2003, ISBN 3-11-017545-2

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]