Plutonit

Vu Wikipedia
Op d'Navigatioun wiesselen Op d'Siche wiesselen
Typescht Kennzeechebild vu plutoneschem Gestengs (hei e Granodiorit)

Plutonitten, plutonescht Gestengs oder Déifgestengs sinn e magmatescht Gestengs, dat a grousser Déift duerch extreem luest Ofkille vu Magma entsteet. D'Gestengs wat dobäi entsteet a bei Opstigsprozesser an Erosioun un d'Äerduewerfläch kënnt, gëtt Plutonen oder, wa se grouss Ofmiessungen erreechen, Batholithe genannt. Well an de fir Plutonitten typesche Bildungsdéiften vun en etleche Kilometer relativ héich Temperature sinn, leeft d'Kristallisatioun méi lues of wéi bei Magma, dat bis un d'Äerduewerfläch eropgedrongen ass (Lava), an aus deem d'Vulkanitten ervirginn. Dofir hu Plutonitten eng typesch grousskäreg Textur.

Zesumme mat de Subvulkanitten zielen d'Plutonitten zum Intrusivgestengs.

Zesummesetzung[änneren | Quelltext änneren]

Duerch partiell Gestengsglasur a magmatesch Differentiatioun – duerch Prozesser wéi z. B. d'fraktionéiert Kristallisatioun – entstinn ënnerschiddlech Aarte vu Plutonitten aus engem ufanks eenheetlech zesummegesate Magma. Duerch déi schrëttweis auskristalliséierend Mineraler verännert sech d'Zesummesetzung vum nach net kristalliséierte Reschtmagma a Richtung vun engem méi héije Silikatundeel, wat sengersäits och d'Zesummesetzung där nach aus dëser Reschtglasur entstoenden Plutonitte kontinuéierlech zu héijere Silikatundeeler verréckelt an déi folgend, zimlech graff, Kristallisatiounsreiefolleg ergëtt:

PeridotitGabbroDioritSyenitGranodioritGranitAlkalifeldspatgranit
Beispill fir d'Klassifikatioun mafescher Plutonitte

Duerch d'Ofhuelen vun donkler Gemëschdeeler ginn d'Plutonitte dobäi an ieweschter Reiefolleg ëmmer méi hell. Sou steet dem donklen, schwaarzgréngen Peridotit um aneren Enn vun der Rei de wiesentlech méi hellen, wann och anescht gefierfte Granit géigeniwwer, an dës zouhuelend Hellegkeet ass ee vun de wichtegsten éischten Ënnerscheedungseegenschaften vun de Plutonitte. Dobäi kënnt, datt hirt spezifescht Gewiicht an der genannter Reiefolleg ofhëllt, während d'Kiselsäier zouhëllt. Granit an Diorit gëlle wéinst hirem héije Kieselsäier als "sauer" Gestengs, Gabbros an Peridotitte dogéint mat hirem klengere Kiselsäiergehalt als "basesch". D'Bezeechnungen "sauer" a "basesch" sinn dobäi allerdéngs alem Biergmannsbrauch ofgekuckt, hunnn also net direkt eppes mam pH-Wäert ze dunn.

Felsesch Plutonitte ginn no hirer prozentualer Zesummesetzung aus Quaarz, Alkalifeldspat, Plagioklas an Foiden an engem Streckeisendiagramm duergestallt, mafesch dogéint an aneren Diagrammen, déi ongeféier den Inhalt vun Olivin, Pyroxen an Hornblende zur Klassifizéierung benotzen.

Struktur[änneren | Quelltext änneren]

D'Struktur vu Plutonitten ass charakteristesch. Si besteet bal nëmmen aus auskristalliséierte Mineralen, huet also eng vollkristallin Struktur, an déi meescht vun dëse Kristalle sinn mam bloussem A z'erkennen. Plutonitesch Kristalle hunn wéinst der lueser Ofkillung meeschtens vill Zäit, sech auszebilden a sinn dofir scho meeschtens mam fräien A ze gesinn. D'Gestengsmatrix weist folglech e mëttel- bis graffkäregt, maximal deelweis porphyresch Struktur, woubäi sech fréi auskristalliséierend Minerale bal idiomorph entwéckele kënnen.

Dacks existéiert keng geriicht Textur, a munche Fäll entstinn duerch Fléissvirgäng awer Fléisstexturen, an deenen Kristaller ageregelt sinn an déi lescht Bewegunge vum Magma nozeechnen. Duerch Kristallisatiounsvirgäng an d'Ofhuele vu Kristaller entsteet a munche Plutonitten eng méi oder manner däitlech Bännerung. Tëscht de Kristalle gëtt et keng Huelraim.

Bedeitung[änneren | Quelltext änneren]

Plutonitte sinn dacks d'Ursaach fir d'Genesis vu Mineral- an Äerzlagerplazen, déi awer och bei anere Virgäng gebilt kënne ginn. Uewerflächenopschlëss vu Plutonitte weise sech eréischt no enger Oftrennung vun der Deckschicht, meeschtens verbonne mat Hiewungen a Falunge vu Gestengsschichten. D'Verwitterungsforme vu Plutonitte sinn haaptsächlech ofgerënnt an duuss. Plutonitten, besonnesch de Granit, gi fir Schotter an Pawee benotzt, an deenen déi eenzel Kristalle gutt ze gesi sinn.

Beispiller fir Plutonitten[änneren | Quelltext änneren]