Duddelsak

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen

Den Duddelsak ass de wäitverbreeten ëmgangssproochlechen Numm fir en Ënnerbriechungs-Aerophon (Rouerblatinstrument), bei deem d'Loft, déi fir ze spille gebraucht gëtt, aus engem Loftsak an eng Wandkapsel gepresst gëtt. Den eigentleche Begrëff ass Sakpäif.

Duddelsakspiller vun der Dudeldorf Lion Pipes & Drums

Den Opbau vum Instrument[änneren | Quelltext änneren]

D'Instrument huet eng "Spillpäif", mat där d'Melodië gespillt ginn, an eng oder e puer "Bordun"-Päifen, déi en Dauertoun spillen. D'Téin an de Päife ginn duerch en einfacht oder duebelt Rouerblat gemaach, dat sougenannte "Reed", dat aus enger Schilfart gemaach gëtt, neierdengs awer och aus Plastik oder Metall. De Loftdrock op d'Päife kënnt aus engem Sak, dee vum Spiller mam Mond duerch e Blosrouer oder beim ireschen Duddelsak, den Uilleann Pipes, duerch e Blosballeg opgeblose gëtt. D'Loftreserv am Loftsak erlaabt et, en Toun ze spillen, deen onofhängeg vum Otem ass.

Duddelsakzorten[änneren | Quelltext änneren]

Sakpäifen, déi haut an der traditioneller Musek, an der Aler Musek an am Folk gebraucht ginn, sinn ënner anerem:

Europawäit existéieren no Schätzunge vun Experten haut zirka 180 verschidde regional Sakpäifeformen.

Mëttlerweil sinn och elektresch/elektronesch Sakpäifen um Maart, déi midi gesteiert un e Verstäerker bzw. un e Computer ugeschloss kënne ginn. Den asturesche Museker José Ángel Hevia huet sou en Instrument zesumme mam Programméirer Alberto Arias an dem Techniker Miguel Dopico erfonnt. Och de Lëtzebuerger Museker Pit Vinandy benotzt als Cyberpiper sou en elektrëschen Duddelsak, den en nom Virbild vum Hevia sengem gebaut huet.

Den Duddelsak zu Lëtzebuerg[änneren | Quelltext änneren]

Nieft der "Luxembourg Pipe Band", déi schottesch Marschmusek spillt, gëtt et och nach Duddelsakspiller wéi den Oliver Kayser vun der Grupp D'Lompekréimer an de Pit Vinandy den als Ratefänkert an als Cyberpiper scho méi wéi 30 Joer laang Duddelsakmusek mécht. Aner bekannt Museksgruppen bei deenen den Duddelsak am Gebrauch waren/sinn, ass Dullemajik vum Guy Schons a "Vun Tooten an Bloosen", déi an den 80er a 90er Joren am Folk-Clupp Lëtzebuerg vill Concerte gespillt hunn.

Et gëtt och geschichtlech Spure vun Duddelsakspiller. Sou den "Heupfeifer von Schoenfels", dee wa Kar geschnidde gouf, geruff ginn ass fir mat senger "Sakpaif" opzespillen oder de "Blannen Thunn" vun Esch-Sauer, dee mat sengem Duddelsak sou munnech Duerfkirmes bereest huet. Den Duddelsak ass Ufank vum 19. Joerhonnert zu Lëtzebuerg aus der Moud komm. E Luthier vun Arel huet ëm 1830 d'ganz Regioun mat Duddelsäk beliwwert, firwat et net verwonnerlech ass, dat haut an der Belsch nees un déi grouss Duddelsak-Traditioun ugeknäppt gëtt. Interessant ass, dat ëm 1830 Arel nach zu Lëtzebuerg gehéiert huet. Dofir gëtt an der Folkzeen ënner Kenner oft fir den "Belschen" Duddelsak och "Belgo-Lëtzebuergeschen" Duddelsak gesot. Sou e Modell, deen enger däitscher Schéiferpäif oder engem franséische Bechonnet immens no kënnt, gëtt dann och vun der Grupp D'Lompekréimer gespillt.

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]

Commons: Duddelsäck – Biller, Videoen oder Audiodateien