Grousskrees

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen
Grousskrees (rout) a Klengkrees (blo)
Verschidde Grousskreeser (duerchgezunne Linnen). Schréigt vun deenen 2 schwaarzen Grousskreeser géint Equinoxe (blo) zirka 55° an 60°)

E Grouskrees ass ee gréisstméiglechte Krees op enger Kugeluewerfläch. Säi Mëttelpunkt fält ëmmer mat dem Mëttelpunkt vun der Kugel zesummen an e Schnëtt um Grousskrees deelt d'Kugel a jiddwer Fall an zwou („gläichgrouss“) Hallschenten.

Am geographeschen Koordinatesystem vun der Äerd ass den Equator (blo) souwéi all Puer vun sech „géigeniwwerleienden“ Längtegraden besonnesch gelagerten Grousskreeser (Längtegrade = Meridiane, hei giel), wéi z. B. Nullmeridian (0°) an 180°-Meridian. Dogéint sinn d'Breerkreesser (gestréchelt Linnen) mat Ausnam vum Equator keng Grousskreeser, mä méi kleng wéi de maximale Kugelëmfang. Et nennt een si dofir Niewen- oder Klengkreesser.

Op Grousskreeser vun der Äerd entsprécht eng Bouminutt enger Séimeil, ofgekierzt sm (engl. nautical mile, nm oder NM). Si gëtt (also als „Längteminutt“ resp. als „Breetenminutt um Equator“) mat 1.852 Meter errechenbar bei engem Äerdëmfang vu 40.000 km. De mëttleren Äerdradius ass 6.371 km.

Déi kierzt Verbindung tëscht zwéi Punkten op enger Kugeluewerfläch – déi sougenannt Orthodrome – ass ëmmer en Deel vun engem Grousskrees (de sougenannten Haaptbou). Dofir féieren Schëfffs- a virun allem Fluchrouten meeschtens laanscht d'Grousskreesser. D'Befuere vun der Äerdkugel op Orthodrome gëtt Grousskreessegelen genannt; d'„Grousskreeskurse“ hu méi grouss Breeten wéi dee jeeweilege Start- an Zilpunkt (z. B. MünchenPeking iwwer Sibirien).

Well vill Landkaarte (z. B. bei der Mercatorkaart) sou duergestallt ginn, datt d'Breedegraden als riicht, waagerecht Linnen erschéngen, wierken d'Fluchrouten trotz hirer Kierzt gekrëmmt an verlafen weider polwäerts . Fir d'Zeechne méi einfach ze maachen, gëtt et speziell Grousskreeskaarten (kuckt Gnomonesch Projektioun), op deenen all Grousskreesser als riicht Linn erschéngen, d'Ëmgéigend awer eppes verzerrt ass.

Op dem Äerdellipsoid anere Fläche gëtt d'Orthodrom Geodätesch Linn genannt. Si ass e Bou vun héijer Uerdnung (Ofwäichung vum Grousskrees vun enger Kugel e puer Promille) an entsprécht dem Verlaf vun engem straff gespanten, reiwungsfräie Fuedem.

Op Séikaarten ass um rietsen an um lénkse Rand déi geographesch Breet opgedroen, d. h. dee jeeweilegen Ausschnëtt vum betraffene Längtegrousskrees. Hei kann de Nautiker mat dem Stiechzierkel eng Distanz ofgräifen (1 Bouminutt = 1 Séimeil) a fir d'Anzeechne vum Kurs an d'Kaarten iwwerdroen.

De Wénkel tëscht de Punkten A an B mat den Breetekoordinate \varphi an den Längtekoordinate \lambda um Grousskrees berechent sech sou:

\, \zeta =\arccos\Big(\sin(\varphi_A) \cdot \sin(\varphi_B) + \cos(\varphi_A) \cdot \cos(\varphi_B) \cdot \cos(\lambda_B - \lambda_A) \Big)

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]