Stratosphär

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen
Duerchschnëttlech Temperatur a molar Mass an Ofhängegkeet vun der Héicht

D'Stratosphär, vum lat. strātum „Decken“ an (algriichesch Sprooch) sphaîra „Kugel“ ass déi zweet Schicht vun der Äerdatmosphär, si läit iwwer der Troposphär; dem Grenzberäich tëscht Stratosphär an Troposphär gëtt als Tropopaus bezeechent, dës läit an enger Héicht tëscht ronn 8 Kilometer un de geographesche Pole a ronn 18 km um Equator. Iwwer der Stratosphär schléisst sech d'Mesosphär un, d'Grenz ass d'Stratopaus an enger Héicht vu 50 km.

Opbau vun der Äerdatmosphär

An der Stratosphär hëlt d'Temperatur am Mëttel mat klammender Héicht zou, woubäi dës Steigung an der ënneschter Stratosphär, bis ongeféier 20 Kilometer, nach ganz kleng ass. D'Zouhuele vun der Temperatur mat der Héicht ënnerscheet d'Stratosphär vun deene si aschléissende Loftschichten. Verursaacht gëtt dësen inversen Temperaturverlaf haaptsächlech duerch dat sech an der Stratosphär uwiesend Ozon, dat UV-Stralung aus dem Sonneliicht absorbéiert an dobäi elektromagnetesch Stralung a Wäermt ëmwandelt. Am stäerksten ass d'Opheizung am Beräich vun der Ozonschicht, do steigt d'Temperatur vun zirka –60 °C bis op knapps ënner 0 °C un.

Duerch déi niddreg Temperatur an der Tropopaus kondenséiert atmosphäresche Waasserdamp bal vollstänneg aus, aus dësem Grond gëtt et an der stratosphärescher Loft immens dréche Wolleken.

An der Stratosphär loosse sech och ageschränkte Wiederphänomene observéieren. Si sinn en Deel vun der Homosphär. D'Stratosphär gouf – genee wéi d'Tropopaus - am Joer 1902 vum franséische Meteorolog Léon-Philippe Teisserenc de Bort an dem Däitschen Richard Aßmann entdeckt. Haut gëtt si mat Fuerschungsflieger wéi d'Mjassischtschew M-55 „Geophysika“ oder der „ER-2“-Spezialausféierung vun Lockheed U-2[1], untersucht. Seit Ende Juli 2010 fliegt auch das in Oberpfaffenhofen stationierte HALO, eine Entwicklung auf Basis der Gulfstream G550, wissenschaftliche Flüge[2].

2010 gouf och dat Cranfield Astrobiological Stratospheric Sampling Experiment (CASS-E) gestart, dat mat enger Ballonsond Prouwen aus der Stratosphär sammelt, déi dann no méiglecherweis existéierende extraterrestresche Mikroorganismen ënnersicht gëtt.[3]

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]

Referenzen[änneren | Quelltext änneren]

Literatur[änneren | Quelltext änneren]

  • David DeVorkin: Race to the Stratosphere. Manned Scientific Ballooning in America, Springer Berlin 1989, ISBN 3-540-96953-5
  • Karin Labitzke: Die Stratosphäre, Springer Berlin 1998, ISBN 3-540-65000-8