Walbezierker zu Lëtzebuerg

Vu Wikipedia
Op d'Navigatioun wiesselen Op d'Siche wiesselen
Déi véier Walbezierker vu Lëtzebuerg

Lëtzebuerg ass fir d'Chamberwalen, a véier Walbezierker agedeelt.

Dës Bezierker sinn an den Artikelen 51, 52 an 53 vun der Lëtzebuerger Konstitutioun definéiert.[1] D'Ofgrenzunge vun de Walbezierker baséieren op deene vun de Kantonen.

D'Zuel vun den Deputéiert, déi an engem bestëmmte Walbezierk gewielt kënne ginn, sinn am Artikel 117 vum lëtzebuergesche Walgesetz[2] festgeluecht an droen der Awunnwerzuel vum Walbezierk Rechnung.

Bei den aktuelle 60 Deputéiertesëtzer verdeelt sech dat 2011 sou:

Walbezierk Awunnerzuel Prozent Zuel vun den Deputéiertesëtzer Kantonen Ageschriwwe Wieler (2013) Prozent vun de Wieler
Zentrum 177 922 34.7% 21 (35%) Lëtzebuerg, Miersch 67 232 28%
Osten 61 424 12% 7 (11.7%) Iechternach, Gréiwemaacher, Réimech 33 841 14%
Norden 78 404 15.3% 9 (15%) Klierf, Dikrech, Réiden, Veianen, Wolz 43 198 18%
Süden 194 090 38% 23 (38.3%) Kapellen, Esch-Uelzecht 95 397 40%

Fir d'Wale fir d'Europäescht Parlament gëtt et awer just ee Walbezierk, nämlech d'ganzt Land.

Geschicht[änneren | Quelltext änneren]

Wärend de Viraarbechten dofir, dat allgemengt Walrecht an d'Verfaasung anzeschreiwen, koum am Summer 1918 de Virschlag op, d'Land an zwéi Walbezierker anzedeelen, déi eng méiglechst gläich grouss Zuel u Bevëlkerung an deemno u Mandater sollten hunn.[3] Dës Andeelung wier net no geografesche Critèrern, well z.B. d'Kantonen Esch a Klief an dee selwechte Bezierk kéimen. De Grond dohannert war, dass an der Verfassung all 3 Joer partiell Chamberwale virgesi waren. Am Mäerz 1919 huet d'Sozialistesch Partei, déi net mat där Iddi averstane war, eng Demande an der Chamber gemaach, dass d'Land an déi véier Bezierker sollt opgedeelt ginn, sou wéi mer se haut nach kennen. De Grond dofir war, dass am Kanton Esch eng héich Zuel un Auslänner gelieft hunn, déi zwar beim Bestëmme vun der Zuel vu Mandater eng Roll gespillt hunn, mee déi Mandater fir de Kanton (an deemno d'Sozialisten, déi do eng héich Zuel u potentelle Wieler haten), am (konservative) ländleche Raum 'verluer' géingen, wann et just déi zwee Bezierker wéi geplangt géif. Och hu si gefuerdert, dës Andeelung a véier Bezierker misst an d'Verfassung kommen, an net just an d'Walgesetz (dat méi liicht ze ännere gewiescht wier). Wat si net beduecht hunn. war, dass mat der klenger Zuel vu Sëtzer an de Wallbezierker Norden an Osten all déi aner Parteien ausser der Rietspartei et méi schwéier haten, iwwerhaapt Deputéiert an d'Chamber ze kréien. Net zulescht dowéinst huet d'Rie.tspartei där Propos zougestëmmt, an zanterhier ass déi Andeelung onverännert bliwwen, trotz reegelméisseger Kritik.

Diskussioun[änneren | Quelltext änneren]

Spéitstens zanter der Aféierung vum allgemenge Walrecht, 1919, kënnt ëmmer nees zu ëffentlechen Diskussiounen doriwwer, wat besser wier: de System, wéi en ass bäizehalen, oder en z'änneren, soudatt et just nach, wéi fir d'Europawalen, een eenzege Walbezierk fir d'Chamberwale géif?

Déijéineg déi fir den aktuelle System si sträichen ervir, datt nëmme sou eng geographesch representativ Chamber zesumme kéim, wat sécherstelle géif, datt déi regionalspezifesch Intressen och Gehéier fannen. Déijéineg déi dogéint si soen, datt déi Ënnerscheeder haut keng méi sou wichteg Roll géife spillen, datt de kommunalen Niveau duer géing fir "Lokales" ze behandelen an datt een eenzege Walbezierk et engem méi einfach géif maachen, "déi Bescht" aus dem Land ze wielen, an net just "déi Bescht" aus dem Süden/Osten/Norden/Zentrum.

Literatur[änneren | Quelltext änneren]

  • Michel Dormal: "Woher kommen die Wahlbezike? Wie die Sozialisten einen Systemfehler schufen." in: d'Lëtzebuerger Land Nr.44, 2. November 2018, S.13.

Kuckt och[änneren | Quelltext änneren]

Referenzen[Quelltext änneren]

  1. Verfassungstext
  2. Artikel 117 vum Walgesetz
  3. vgl. Dormal (2018) an der Literatur.