Biologie

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen
Animalia - Bos primigenius taurus
Planta - Triticum
Fungi - Morchella esculenta
Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
Archaea - Halobacteria
Virus - Gamma phage

D'Biologie ass d'Wëssenschaft vun de Liewewiesen.

D'Wuert „Biologie“ kënnt aus dem algriicheschen βιος bíos „Liewen“ a λογος lógos „Léier“ a gouf am Joer 1802 vum franséische Biolog Jean-Baptiste de Lamarck agefouert.

Kennzeeche vun de Liewewiesen (ouni d'Viren)[änneren | Quelltext änneren]

Déi wichtegst Kennzeeche vun de Liewewiesen (oder Organismen) sinn:

Well d'Viren net aus Zelle bestinn an och keen eegene Metabolismus hunn, gi si dacks net zu de Liewewiese gezielt.

Iwwersiicht iwwer d'Liewewiesen[änneren | Quelltext änneren]

Populärwëssenschaftlech kann een d'Liewewiesen a fënnef Gruppen (Kinnekräicher) andeelen:

Wëssenschaftlech ginn d'Liewiesen an dräi Domäner agedeelt:

  • Bacteria, eenzelleg, Zellen ouni Zellkär;
  • Archaea, bakterienähnlech Eenzeller, Zellen ouni Zellkär;
  • Eukarya, Een- oder Villzeller, Zelle mat engem Zellkär.

D'Bakterien an d'Archaeë ginn dacks zesummen als Prokaryonten (Prokaryota) bezeechent.

D'Vire feelen an der Lëscht, well nach net gewosst ass wéi si ënnereneen an och net mat deenen anere Liewewiese Famill sinn.

Der aktueller Systematik no, déi awer vun de Wëssenschaftler nach kontrovers diskutéiert gëtt, ginn d'Eukarya (Eukaryoten) a sechs Gruppen (Kinnekräicher) agedeelt:

Adl, S.M., 2005. The New Higher Level Classification of Eukaryotes with Emphasis on the Taxonomy of Protists. The Journal of Eukaryotic Microbiology 52 (5): 399-451.(Résumé a ganzen Text)
Keeling, P.J. et al., 2005. The tree of eukaryotes. Trends in Ecology and Evolution 20 (12): 670-676. (Eng alternativ, liicht verschidde Klassifikatioun, mat fënnef amplaz sechs Kinnekräicher).

Definitioun vum Liewen[änneren | Quelltext änneren]

Eng Definitioun vum Liewe gëtt gebraucht well:

  • op eiser Äerd sech d'Liewe graduell, also mat (villen?) Tëschestufen aus organescher Matière entwéckelt huet;
  • op anere Planéiten (z. B. d'Venus) oder hire Mounden (z. B. dem Titan vum Saturn) vläicht Liewensformen entstane sinn, déi sech grondleeënd vun deenen op der Äerd ënnerscheeden.

Folgend Definitioune goufen ënner anere virgeschloen:

Dës Definitioun gouf 1994 als Aarbechtshypothes fir d'Nasa bei hirer Sich no Liewen op frieme Planéite virgeschloen.

Literatur: Hazen, R., 2007. Was ist Leben? Spektrum der Wissenschaft Okt. 2007: 67-70.

Aarbechtsmethode vun der Biologie[änneren | Quelltext änneren]

D'Biologie benotzt ganz allgemeng d'Methode vun der Wëssenschaft, wéi:

  • Froe stellen;
  • Genee observéieren; och mat Hëllefsmëttele wéi dem Mikroskop oder der Spektiv;
  • Dokumentéiere vu Beobachtungen a Form vun Notizen, Handzeechnungen, Fotoen a Filmer, grad wéi Tounopzeechnungen;
  • Experimentéieren;
  • Opstellen an Teste vun Hypothesen.

Donieft bidden ënnerschiddlech Deeldisziplinnen eegen Zougäng:

Systemateschen Usaz
e System vun de Liewewisen opstellen (Systematik), an onbekannt Liewewiesen charakteriséieren, a mat Hëllef vun hiren Eegeschaften a Kennzeechen an dëse System anuerdnen.
Anatomie
doudeg Liewewiesen an hir Eenzeldeeler zerleeën an ënnersichen.
Physiologie
d'Funktioun an d'Zesummespill vun eenzelnen Zellen an eenzelnen Organer ënnersichen an erklären.
Pathologeschen Usaz
aus kranken Zoustänn op deenen hir Mechanisme schléissen.
Geneteschen Usaz
D'Ierfgutt vun allen Aarte vu Liewewiesen analyséieren a katalogiséieren.
Biochemeschen Usaz
Déi verschidden Bestanddeeler vun de Liewewiesen (z. B. Eewäisser, Lipiden a Kuelenhydrater) grad wéi d'chemesch Stoffëmsetzungen analyséieren.
Verhalensbiologeschen, speziell soziobiologeschen Usaz
D'Verhale vun Individuen, vun aartgläichen Déieren an der Grupp a vis-à-vis vun aneren Déierenaarte beobachten a versichen z'erklären.
Ökologischen Usaz
De Liewensraum vun enger Aart vu Liewewiesen dokumentéieren, d'Wiesselbezéiunge vun de Liewewiese mat hirer Ëmwelt an d'Zesummespill vu verschiddenen Aarten an engem Liewensraum analyséieren.
Notz-Usaz
Notzplanzen, Notzdéieren an Notzmikroorganismen halen, ziichten, ënnersichen.

Méiglech Andeelung vum Fachgebitt[änneren | Quelltext änneren]

Wichteg Deelgebidder vun der Biologie[änneren | Quelltext änneren]

Aerobiologie -- Anatomie -- Anthropologie -- Bakteriologie -- Biochimie -- Biogeographie -- Bioinformatik -- Bionik -- Biophysik-- Biotechnologie -- Biozönologie -- Botanik -- Chorologie -- Chronobiologie -- Entomologie (Léier vun den Insekten) -- Entwécklungsbiologie -- Epidemiologie -- Evolutiounstheorie -- Genetik (Verierwungsléier) an Epigenetik (doriwwer eraus) -- Geobotanik -- Histologie (Léier vun de Tissusen) -- Immunologie -- Kladistik -- Lichenologie (Léier vun de Flechten) -- Limnologie -- Mieresbiologie -- Mikrobiologie -- Molekularbiologie -- Morphologie -- Mykologie (Léier vun de Pilzen) -- Neurowëssenschaften -- Ecologie (Biologie) -- Onkologie (Kriibsfuerschung) -- Ontogenie (Individualentwécklung) -- Paleontologie (mat Paleobotanik a Paleozoologie) -- Pathologie (Léier vun de Krankheetserreeger) -- Pharmabiologie -- Phykologie -- Phylogenie -- Physiologie -- Phytopathologie -- Protozoologie -- Séisswaasserbiologie -- Strukturbiologie -- Taxonomie -- Theoretesch Biologie -- Toxikologie -- Verhalensfuerschung -- Virologie -- Zellbiologie -- Zoologie

Grenzgebidder vun der Biologie[änneren | Quelltext änneren]

Fir ze liesen[änneren | Quelltext änneren]

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]

Commons: Biologie – Biller, Videoen oder Audiodateien