Hyperschnellleefer

Vu Wikipedia
Op d'Navigatioun wiesselen Op d'Siche wiesselen

Hyperschnellleefer (englesch: hypervelocity stars; kuerz HVS) si Stäre, déi sech mat 300 bis 1000 km/s (d. h. ee bis dräi Promille vun der Liichtvitess) séier genuch bewegen, fir d'gravitativ Feld vun der Mëllechstrooss ze verloossen; si sinn domat nach méi séier wéi normal Schnellleefer, deenen hir Bewegungsenergie net duer geet, fir d'Heemechtsgalaxis ze verloossen.

Bei Hyperschnellleefer handelt et sech haaptsächlech ëm Haaptreiestäre vum Spektraltyp B mat Uewerflächentemperaturen ëm 12.000 K a Massen tëscht dräi an aacht Sonnemassen. Et gëtt verschidden Hypothesen, wouhir déi erfuerderlech Bewegungsenergien stame kënnten.

Eegenschaften[änneren | Quelltext änneren]

Während et eng Rei vu B-Stäre gëtt, déi zu den Hyperschnellleefer gerechent ginn, schéngt et keng Hyperschnellleefer mat engem spéidere Spektraltyp ze ginn. Hyperschnellleefer ginn haaptsächlech am galakteschen Halo fonnt. Den Urspronk vun de galaktesche Hyperschnellleefer schéngt am Zentrum vun der Mëllechstrooss ze leien, well d'Beweegungsrichtung ëmmer vun do ewechgeriicht ass. D'Vitess vun den HVS-Stäre a Sonnegéigend läit am Beräich vun 300 bis 700 km/s, woubäi d'Wäerter an éischter Erukommen gläichverdeelt sinn. Dat entsprécht enger Ufanksvitessvu 700 bis 1000 km/s an der Géigend vum Galakteschen Zentrum.

Urspronk[änneren | Quelltext änneren]

Déi geleefegst Theorie ass, datt Hyperschnellleefer beim Auseneebriechen vun engem Duebelstäresystem bei enger Begéignung mam zentrale Schwaarze Lach am Zentrum vun der Mëllechstrooss acceleréiert gëtt.

Dat kann awer net fir all Hyperschnellleefer gëllen, well d'Liewensdauer vu verschiddene Stäre ze kleng ass, fir mat dëse Vitessen aus dem galakteschen Zentrum un hir aktuell Plaz ze kommen. Weider geet et ëm e Faktor 100 zu villen Hyperschnellleefer an der Mëllechstrooss, wann d'Auseneebriechen vun Duebelstäre an der Géigend vum zentrale schwaarze Lach den eenzegen Urspronk wier. Als drëtt wier de méigleche Gewënn a kinetescher Energie vill ze wéineg, fir d'Flucht vun de Stäre aus engem noen Orbit ëm dat Schwaarzt Lach am Zentrum vun der Mëllechstrooss z'erméiglechen. D'Duebelstäresystem misst aus extrem grousser Distanz zimlech direkt op dat zentralt Schwaarzt Lach zoufalen an d'Stären am Duebelstäresystem missten sech géigesäiteg bal beréieren, woufir d'Wahrscheinlechkeet ganz kleng ass.

Alternativ Hypothese sinn:

  • Onsymmetresch Supernovaexplosiounen an Dubelstäresystemer:
    Déi ginn och fir normal Schnellleefer diskutéiert. Datt vill Hyperschnellleefer aus Richtung vum galakteschen Zentrum ze komme schéngen, géif sech doduerch erklären, datt do d'Stärendicht an domat och d'Zuel vun deenen duerch Supernovaexplosiounen entstoend Schnellleefer méi héich ass wéi an de baussenzecge Beräicher vun der galaktescher Scheif.
  • En zweet schwaarzt Lach an der Géigend vum galakteschen Zentrum:
    Dat géif zwar d'Ufangsquell verständlech maachen, awer da sollten nach méi héich Entweechvitessen observéiert ginn.
  • Aktivitéit vum galaktesche Kär:
    Déi féiert zu Jetbildung och am Zentrum vun der Mëllechstrooss, wat aktuell am Roumodus ass. Trëfft de Jet op Gas, féiert dat zu enger Verdichtung mat nofolgender Stäregenesis an enger Acceleratioun vun der Moleküllwollek am Laf vun 10 Millioune Joer op Entweechvitessen. Déi héchst Endvitesse sinn dann nees d'Folleg vun engem Auserneebrieche vun engem Duebelstäresystem duerch eng Supernovaexplosioun. Well d'Stäre gläich bei hirer Genesis aus dem Zentrum eraus acceleréiert ginn, kënnten och kuerzlieweg Haaptreiestäre vun der Spektralklass O sech sou wäit vum galakteschen Zentrum verlageren.
  • D'Wiesselwirkung tëscht engem Schwaarze Lach mat manner wéi 20 Sonnemassen an engem Duebelstäresystem
  • Dee sech mat héijer Vitess duerch d'Galaxis bewegende B-Stär kéint och e bloen Ënnerzwerg sinn. Am einfach-entaarteten Szenario fir thermonuklear Supernovae transferéiert en Haaptreiestär Mass op e Wäissen Zwerg, deen dorophin de gravitative Kollaps net méi verhënnere kann. Bei der Supernovaexplosioun gëtt de Wäissen Zwerg vollstänneg zerstéiert, an de fréiere Begleeder entwéckelt sech duerch den Impakt vun der Explosioun zu engem Bloen Ënnerzwerg.
  • En Deel vun den Hyperschnellleefer kéint d'Gezäitewierkung op Zwerggalaxien an der Géigend vum zentrale schwaarze Lach bilden, déi wéi bei der Sagittarius-Zwerggalaxis zu enger Opléisung vun der Zwerggalaxis féiere kann.

Bekannt Hyperschnellleefer[änneren | Quelltext änneren]

HD 271791[änneren | Quelltext änneren]

Bei HD 271791 huet een duerch Observatioun vun der Fluchbunn erausfonnt, datt dee Stär ni an d'Géigend vum Mëllechstroossenzentrum komm konnt. Et ass wahrscheinlech, datt hien duerch d'Zesummetreffen vun der Mëllechstrooss mat enger anerer, méi klenger Galaxis virun 150 Millioune Joer déi héich Vitess kritt hat.[1] Ausserdeem réckelt den HD 271791 vun der normaler chemescher Zesummesetzung vu Stären of; hien huet beispillsweis Silizium.[2][3][4]

Kuckt och[änneren | Quelltext änneren]

Saturn 01.svg Portal Astronomie

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]

Spektrum.de: – Hyperschnellleefer

Referenzen[Quelltext änneren]

  1. Olaf Stampf: Katapult für Sonnen, Spiegel Online 7. September 2009
  2. Ulrich Heber: Op der Schleiderbunn aus der Galaxis, innovations report 3. Mäerz 2009
  3. Maria Fernanda Nieva, Ulrich Heber and Norbert Przybilla: Neie Hyperschnellleefer entdeckt: Dës Kéier war et net dat Schwaarzt Lach am Zentrum vun der Mëllechstrooss, Max-Planck-Institut fir Astrophysik 7. Januar 2009
  4. http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-66803961.html Olaf Stampf, ASTRONOMIE - Katapult für Sonnen: Astronomen haben rasende Sterne entdeckt: Die Himmelskörper bewegen sich so schnell, dass sie dem Schwerefeld der Milchstraße entkommen. Wie ist das möglich? In: Der Spiegel, Print, Nr. 37/2009, 7. September 2009, S. 126, gekuckt de 17. Juli 2015.