Uewermaarteleng

Vu Wikipedia
Op d'Navigatioun wiesselen Op d'Siche wiesselen
Uewermaarteleng
Obermartelingem.jpg
Spléckerei vun der Grouf Johanna
Aussprooch
An anere Sproochen fr: Haut-Martelange
de: Obermartelingen
Land Lëtzebuerg
Kanton Réiden
Gemeng Coat of arms rambrouch luxbrg.png Rammerech
Buergermeeschter Toni Rodesch (CSV)
Awunner 23 [1] (01.01.2014)
Koordinaten 49° 49’ 26’’ N
05° 44’ 55’’ O


Uewermaarteleng, fir d'Awunner Uewermaartel, ass eng Uertschaft an der Gemeng Rammerech, op der belscher Grenz, a si ass bekannt fir hir fréier Schifergrouwen.

Geographie[änneren | Quelltext änneren]

Uewermaarteleng läit südlech vu Maartel an der Roumicht op Lëtzebuerger Territoire.

Geschicht[änneren | Quelltext änneren]

Am 18. Joerhonnert läit hei nach keen Duerf an den Numm Uewermaarteleng gëtt et nach net. Nieft dem Zesummefloss vun zwou Baachen ass 1778 op der Ferrariskaart just eng Seeërei agezeechent, ouni besonnesch Bezeechnung. Enn vum 18. Joerhonnert entstinn op dëser Plaz déi éischt Schifergrouwen. Beaflosst gouf dës Entwécklung duerch d'Franséisch Revolutioun. Mam Enn vum Ancien Régime hunn d'Leekollen am franséische Fumay, eng Regioun, wou zanter dem Mëttelalter Schifer ofgebaut gouf, Problemer mam Export an eng no der anerer muss zoumaachen. Nom Napoleon senger Besetzung vun eise Gebidder sinn zwou Famillen, déi schonn zu Fumay am Schifer geschafft hunn, an der Géigend vu Maartel usässeg ginn. D'Konzessioune fir Schifer ofzebaue ware bis ongeféier 1890 generell an der Hand vun e puer Familljebetriber vu Leit mat engem gewëssene Kapital.

Am Laf vun engem Joerhonnert huet sech den Terrain duerch de Schiferofbau an deene klenge Leekolle vum Dall awer staark verännert: net nëmmen Industriegebaier sinn entstanen, mä och Wunnhaiser, eng kleng Siidlung mat enger Gare. Duerch déi ofallintensiv Beaarbechtung vum Schifer si ronderëm déi kleng Grouwe Schifertippen entstanen, nei Gebaier goufen op fréiere Schiferschutt opgebaut, soudatt een Deel vum Dall Enn vum 19. Joerhonnert, mat den éischte Konzessiounen op der Seemühle oder op der Fooscht, schonn e puer Meter méi héich läit wéi nach 1790.

Ee ganz wichtege Facteur vun der Entwécklung vum Site war awer d'Janglisgare. Mat der Aweiung vun der Janglisstreck 1890 war et méiglech de Schifer a grousse Quantitéiten an d'Land an an d'Ausland ze transportéieren. Bis 1914 goufen effektiv all Grouwen aus der Géigend, déi net un d'Schinnenetz ugebonne waren, zougemaach.

An der Tëschenzäit hat sech duerch eng geziilten offensiv Akafspolitik zanter den 1890er Joren d'Famill Rother vu Frankfurt am Main de quasi Monopol vun de Schifergrouwen op lëtzebuergeschen Terrain verschaaft - Ausnam waren déi Aasselburer Leekollen. D'Famill Rother an hir Ierwe waren déi nei Proprietäre vun Uewermaarteleng, an dat net nëmmen wat den Terrain, d'Grouwen an d'Industriegebaier ubelaangt, mä och d'Wunnhaiser. Déi waren, wéi all hir Gebaier zu Uewermaarteleng an an der Ëmgéigend, markant wäiss-gréng ugestrach.

Mam Doud vu Christiane Rother ass 1985 déi lescht direkt Ierwin vun Uewermaarteleng gestuerwen. Zanter där Zäit steet d'Villa Rother eidel. 1986 ass d'Firma Ardoisières de Haut-Martelange s.a. definitiv zougemaach ginn. Zu Uewermaarteleng huet all industriell Produktioun opgehalen.

Haut wunnen am Duerf nach just d'Locataire vu fréier. E puer Wunnhaiser waren awer schonn zur Zäit vun der Famill Rother nach a Privatbesëtz iwwergaangen.

1993 huet d'Gemeng Rammerech de Site Uewermaarteleng mat sengen Industriegebaier, senge Wunnhaiser, Gebaier an der Villa Rother kaaft fir en 2003 nees un de Lëtzebuerger Staat weiderzeverkafen. De Site ass haut de Schifermusée Uewermaarteleng.

Literatur[änneren | Quelltext änneren]

  • b.w. „Die Schiefergruben in Martelingen. Zeugen einer alten Industriekultur im Norden des Landes.“ Kéisécker 2 (1992): 33-37.
  • „Carte Ferraris 1:20k, 1778.“ Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/ .
  • Friedrich, Evy. „Der blaue Stein: Vom Schiefer und den Schiefergruben.“ Revue 9 (1968): 13- 20.
  • Gaspar, Aloyse. „De Jängelchen.“ in Fanfare Holtz: 1968-1993: 125e Anniversaire, 1993, 343-372 (Luxembourg: Imprimerie F.Quintus, 1993).
  • „Gesellschaftsakt der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke s.a.vom 21. Juni 1908, Obermartelingen.“ Memorial du Grand-Duché de Luxembourg 37 (1908): 490-494.
  • „Les industries du Grand-Duché: Ardoisières de Haut-Martelange.“ Echo de l'Industrie 10 (1969): 5-7.
  • Linden, Raymond. „Die Schiefergruben von Obermartelingen: eine Sehenswürdigkeit Westeuropas.“ Lëtzebuerger Sonndesblad 128 (1995): 10-11.
  • Linden, Raymond. „Obermartelingen- 20 Jahre auf dem Weg zum Freilichtmuseum.“ in Am Laf vun der Zäit: Pärel, Houltz, Bungeref, Wolwen, Uewermaartel, Roumicht, Maartel, édité par Amis de la Fleur et Sapeurs-Pompiers Perlé, 234-243 (Pétange: Imprimerie Heintz, 2010).
  • Martin, Katrin C. „Luxemburg's Blauer Stein.“ Revue 24 (1949): 462-465.
  • Mees, Fränz. „Das Ende einer Industrie: Die Ardoisières de Haut-Martelange machen dicht.“ Revue 38 (1986): 18-21.
  • Michels, Daniel. „Das Ende der blauen Epoche: vor 20 Jahren.“ D'Lee: kulturell Zäitschrëft vun der Gemeng Rammerich 1 (2006): 59-63.
  • Michels-Lenger, Alice. „De Jangeli- die Schmalspurbahn im Kanton Redingen.“ in DT Jeunesse Niederpallen: 50e anniversaire, 1956-2006, 131-133 (Luxembourg: Éditions Saint-Paul, 2006).
  • Nehrenhausen, Jeannot. „De Jhangeli, 1890-1953: Redingens Kampf um die Eisenbahn.“ De Kropemann Nr. spécial (1990): 7-33.
  • Ottelé, Jean-Marie. „D'Industriegeschicht vu Lëtzebuerg. Leekollen/Schiefergrouwen zu Lëtzebuerg.“ Last modified 2011. http://www.industrie.lu/.
  • Paquet, Alfons. Jubiläumsschrift der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke A.G., Obermartelingen, Großherzogtum Luxemburg: anlässlich des 40jährigen Betriebsjubiläums. Luxemburg: Imprimerie Victor Bück, 1938.
  • Schmit, Camille. Regards sur Martelange. Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1992.
  • Schmit, Camille. Nouveaux Regards sur Martelange. Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1994.
  • Schmit, Serge. „Les Ardoisières de Haut-Martelange.“ Travail de fin d'études, promotion (Institut Ste-Marie Arlon,1982-1983).
  • Schneider, Edward. „Stamm F: Johanna und Robert I Propach und ihre Nachkommen.“ Last modified 2005. http://schneider-i.com/fuhrmann/PDFs/StammF.pdf.
  • „Topographische Karte 1907“. Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/.
  • Voisin, Léon. Les ardoisières de l'Ardenne. Charleville-Mézières: Éditions Terres Ardennaises, 1987.

Kuckt och[änneren | Quelltext änneren]

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]

Commons: Uewermaarteleng – Biller, Videoen oder Audiodateien

Referenzen[Quelltext änneren]

  1. Websäit vun der Gemeng