Gromper
 |
Dëse Biologiesartikel ass eréischt just eng Skizz. Wann der méi iwwer dëst Thema wësst, sidd der häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann dir Hëllef braucht beim Schreiwen, da luusst bis an d'FAQ eran. |
| Gromper | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Gromperen |
|||||||||||||||
| Wëssenschaftlech Klassifikatioun | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
| Wëssenschaftlechen Numm | |||||||||||||||
| Solanum tuberosum L. |
|||||||||||||||
D'Gromper ass eng Notzplanz déi wéi d'Tomat, de Paprika an den Tubak zur Famill vun de Solanaceae (Nuetsschietgewächser), an zu deene Liewensmëttelen op der Welt déi am meeschte giess ginn, gehéiert. D'Planz staamt aus den Anden (Peru). Am allgemenge Sproochgebrauch gëtt d'Wuert "Gromper" just fir déi ënnerierdesch Knoll gebraucht.
D'Gromper enthält wéi déi meeschten Nuetsschietgewächser Gëftstoffer, virun allem den Alkaloid Solanin, deen an alle gréngen Deeler vun der Planz ze fannen ass. D'Knolle sollen am Däischteren versuergt ginn, soss produzéiere si Solanin, wat een dorunner erkennt, datt si sech gréng verfierwen.
Hautdesdaags gëtt d'Gromper a méi ewéi 100 Länner ugebaut an all Joer ginn ongeféier 300 Milliounen Tonne Grompere produzéiert. D'Gromper gëtt och an der Industrie gebraucht, ënner aanerem zur Fabrikatioun vu Pech an Ethanol.
D'Éislek gëllt als Gesondlag fir d'Produktioun vu Setzgromperen. Des Produktioun ass zënter 1945 am Kader vun der Éisleker Setzgromperegenossenschaft (Synplants) organiséiert, déi iwwer 90% vun de Setzgromperen exportéiert, virun allem an Nordafrika.
Inhaltsverzeechnes |
[änneren] Wirtschaftlech Aspekter
[änneren] Produktioun
2005 goufe weltwäit 322 Milliounen Tonne Gromperen gezillt[1]. Déi gréisste Produzente sinn (a Milliounen Tonnen):
| Land | 2005 | 2003 | 2002 | 1995 |
|---|---|---|---|---|
| China | 73 | 68 | 70 | 46 |
| Russland | 36 | 37 | 33 | 40 |
| Indien | 25 | 25 | 24 | 17 |
| Ukrain | 19 | 18 | 17 | 15 |
| USA | 19 | 21 | 21 | 20 |
| Däitschland | 11 | 10 | 11 | 11 |
| Polen | 11 | 14 | 16 | 25 |
Zu Lëtzebuerg goufen 2008 iwwer 21.000 Tonne Grompere produzéiert, 3.000 Tonne manner wéi 1990:
| Joer | 1990 | 2000 | 2007 | 2008 |
|---|---|---|---|---|
| Produktioun | 24870 | 23430 | 19968 | 21756 |
Quell: STATEC
[änneren] Um Spaweck
- Websäit vun der Éisleker Setzgromperegenossenschaft
- Swisspatat: déi offiziell Säit vun de Schwäizer Vertrieder an der Gromperewirtschaft
- Offiziell Säit vum Internationale Joer vun der Gromper (vun der UNO)
- D'Geschicht vun der Gromper zu Lëtzebuerg
- Kulturgeschichte der Kartoffel in Luxemburg
| Commons: Gromperen – Biller, Videoen oder Audiodateien |
[änneren] Referenzen
