Johann Palisa
De Johann Palisa, gebuer de 6. Dezember 1848 zu Troppau, Éisträichesch Schlesien a gestuerwen den 2. Mee 1925 zu Wien, war en éisträicheschen Astronom.
De Palisa war duerch d'Entdeckung vun 123 Asteroiden bekannt, souwéi duerch d'Editioun vu Stäratlanten. Hien huet seng astronomesch Tätegkeet 1872 als Leeder vum Marine-Observatoire zu Pola ëstlech vun Triest). Obwuel hien do nëmmen en 15cm-Refrakter hat, konnt hien awer bal säin éischten Asteroid entdecken. De Palisa war den éischten Astronom, dem dëst bei méi wéi 50 Asteroide gelongen ass.
Sai gréisst Uleies war, d'Sécherung an eng verléisslech Bunnbestëmmung vun den neien Asteroiden, well anerwäerts duerch schlecht Koordinaten dacks Himmelskierper verluer goungen.
Am Joer 1880 wiesselt hien op den Universitéitsobservatoire Wien op eng Assistenteplaz, fir um deemools weltgréissten 68cm-Refrakter miessen ze kënnen. Vun hei aus reforméiert hien d'Bunnberechnungen vun den Asteroiden op internationaler Basis. De Palisa lokaliséiert d'Haapt- bzw. Asteroidenceinture (mean belt) – do wou déi meescht Asteroiden ëmlafen – bei 2,2 bis 3,6 Astronomesch Eenheeten a fënnt e puer Bunnen, déi bis zum Mars reechen.
Zesumme mam Max Wolf zu Heidelberg féiert hien nei Techniken an, ë. a. den éischte Stärenatlas fir d'Sich an d'Identifikatioun, awer och fir den Zweck vun der Astrophysik. Spéider entstinn déi fotografesch Wolf-Palisa-Stärekaarten op 210 Blieder.
De Palisa bedreift och Mound- a Sonnefuerschung, z. B. bei der Expeditioun 1883 zu der Sonnendäischtert op Tahiti, an d'Sich no dem hypothetesche sonnennoen Planéit Vulcanus. Hien editéiert zwee Stärekataloge mat 4700 geneeën Stäreplazen – wichteg Grondlag fir d'Sécherung vun der Bunn, woufir hien 1906 de Präis vun der Paräiser Akademie krut.
Véier senger Asteroiden sinn nach haut Fuerschungsthemen. Den éischten „Amor-Planetoid“ (719) Albert (1911) ass zwar verluere gaangen, gouf awer 2000 um Spacewatch Teleskop, Arizona no néng Joer Sich erëmfonnt ginn. Hie déngt fir nodréiglech Analysen vu Jupiter-Bunnstéierungen.
Zwou Entdeckunge vum Palisa goufe vu Raumsonden besicht:
- (216) Kleopatra gouf mat Radar-Antennen vermooss. Dobäi huet sech gewisen, datt dësen Asteroid eng laanggestreckte Form opweist, déi un eng Hondsschank erënnert.
[änneren] Kuckt och
[änneren] Um Spaweck
| Wikisource: Bericht über die während der totalen Sonnenfinsternis vom 6. Mai 1883 erhaltenen Beobachtungen – Quellentexter |
- http://www.astrometrica.at/Papers/Palisa.pdf (Palisa, Lëscht vun den Asteroiden)
- http://www.g.gerstbach.at/papers/Asteroid1202gg.pdf
- http://free-pu.hinet.hr/ADIP/ (Instrumenter vom Observatoire Pola, Tegetthoff)
