Harlow Shapley
Den Harlow Shapley, gebuer den 2. November 1885 zu Nashville, Tennessee, gestuerwen den 20. Oktober 1972 zu Boulder, Colorado, war en US-amerikaneschen Astronom.
Vun 1914 huet hien um Mount-Wilson-Observatoire geschafft, a vun 1921 bis 1952 war hien Direkter vum Harvard College Observatoire.
De Shapley huet duerch ënnersiche vu verännerleche Stären, vum Typ Cepheiden a vun de Kugelstärekéip, fir d'éischt d'Gréisst vun der Mëllechstrooss bestëmmt.
Am Joer 1915 formuléiert hien d'„Big Galaxy“-Hypothese, no där d'Mëllechstrooss déi eenzeg Galaxis am Universum ass an datt déi bis dohi bekannt Galaxien (oder „Niwwelen“ nom deemolege Sproochgebrauch) bannent der Mëllechstrooss leien. D'Antithes, d'„Weltinseltheorie“, no där d'Mëllechstrooss nëmmen eng vu ville Galaxien ass, gouf vum Heber Doust Curtis formuléiert. Déi Ausenanersetzung gëtt an der Astronomie déi „grouss Debatt“ genannt, a gouf ëm 1923 duerch den Edwin Hubble zugonschte vun der Weltinseltheorie bestëmmt.
De Shapley goung dobäi vun enger feelerhafter Norméierung vun der Periode-Liichtkraaft-Bezéiung vun den Cepheiden aus, wouduerch hien d'Gréisst vun der Mëllechstrooss ëm dat dräifacht iwwerschat hat (300.000 Liichtjoer aplaz 100.000 Liichtjoer). Desweideren war him d'Altersdifferenz vun der Stärepopulatiounen net bekannt, sou datt hien d'Differenz zu der klenger Magellanescher Wollek an zum Andromedaniwwel ënnerschat huet. Éischt Norméierunge vun der Period-Liichtkraaft-Bezéiung stame vum däneschen Astronom Ejnar Hertzsprung.
De Shapley ënnersicht Galaxiëkéip a mécht Distanzbestëmmunge vu Stäre mat Hëllef vun der Photometrie.
[änneren] Éierungen
- 1934 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
- 1939 Bruce Medail
- 1950 Henry Norris Russell Lectureship
- Nom Shapley ass och den Asteroid (1123) Shapleya genannt.
