Shoemaker-Levy 9
|
|
|
|---|---|
 |
|
| Orbittyp | kuerzperiodesch |
| Grouss Hallefachs | 5,162 |
| Perihel | 4,822 AE |
| Aphel | 5,503 AE |
| Numeresch Exzentrizitéit | 0.066 |
| Perihelduerchgank | keen |
| Ëmlafdauer | 11 Joer 266 Deeg |
| Ëmlafvitesse | 14,003 km/s |
| Physikalesch Eegeschafte vum Kär | |
| Duerchmiesser | ≈ 4 km |
| Entdecker C. S. Shoemaker, |
|
| Entdeckungsdatum | 24. Mäerz 1993 |
| Aner Bezeechnungen | 1993 e |
Den Shoemaker-Levy 9 (kuerz och SL9) krut säi Numm, well et de néngte kuerzperiodesche Koméit war, dee vum Carolyn, dem Eugene Shoemaker zesummen mam David H. Levy entdeckt gouf. Seng offiziell Bezeechnung ass D/1993 F2 (Shoemaker-Levy). Den „D“ an senger Bezeechnung steet fir d'englesch „disappeared“ („verschwannen“) a weist un, datt de Koméit net méi existéiert. Senge Brochstécker tauchten am Summer 1994 an de Planéit Jupiter an.
Inhaltsverzeechnes |
[änneren] Entdeckung
De Koméit gouf fir d'éischt op enger Foto nogewisen, déi de 24. Mäerz 1993 mat engem 46-cm-Schmidt-Teleskop um Mount Palomar-Observatoire a Kalifornien opgehollgouf. De Japaner Shuichi Nakano hat deen ze erwardeden Zesummestouss als Éischten virausgesot. D'Observatioun gouf an der Folleg vun aneren Astronomen bestätegt. Schnell gouf kloer, datt et sech ëm en ongewéinlechen Koméit handele géif: Hie war dem Planéit Jupiter ziemlech no komm a war an etlech Fragmenter zerbrach.[1]
[änneren] Ëmlafbunn
Wahrscheinlech war de Koméit schonns während der 1960er Joere ënner staark Gravitatiounskraafte vum Jupiter komm a gouf sou als Quasisatellit an eng staark elliptesch Bunn ëm de Planéit Jupiter gezwongen.[2] An der Folleg passéiert hien am Juli 1992 de Jupiter bannent der Roche-Grenz. Opgrond vun der Gezäitekraafte ass de Koméit zerbrach, deen ufanks en Duerchmiesser vu ronn 4 km grouss war[3], an 21 Fragmenter tëschent 50 an 1000 m Gréisst, déi sech op enger e puer Millioune Kilometer laanger Ketten opreiten. Fir d'Ënnersich goufen d'Fragmenter mat de Buschtawen „A“ bis „W“ bezeechent. (D'Buschtawen „I“ an „O“ goufen wéinst hirer Ähnlechkeet mat den Zifferen „1“ an „0“ net gebraucht.)
Duerch de Rendez-vous mam Jupiter krut d'Bunn vum Koméit grouss Stéierungene. Déi an der Tabell opgelëschte Bunnelemente beschreiwen d’Ëmlafbunn vum Koméitn am Mee 1993 aus heliozentrescher Siicht: Mat enger grousser Hallefachs vu 5,16 AE, enge Exzentrizitéit vun 0,07 an enger Bunnschréiegt vun 1,4° war d'Bunn déier vum Jupiter (grouss Hallefachs 5,20; Exzentrizitéit 0,05; Bunnschréiegt 1,3°) opfalend ähnlech. Aus Siicht vum Jupiter hat sech de Koméit op enger staark elliptescher Bunn (Exzentrizitéit > 0,99) am Ofstand vu bis zu 0,33 AE ëm de Planéit beweegt.
Nëmmen zwéi Méint no senger Entdeckung hat d'Bunnbestëmmung den Astronomen gewisen, datt d'Koméitestécker am Juli 1994 op de Planéit treffe géifen.[4]
[änneren] Aschléi um Jupiter
Tëschent dem 16. Juli an dem 22. Juli 1994 waren d'Brochstécker vum Koméit Shoemaker-Levy 9 an d'südlech Hemisphär vum Jupiter mat enger Vitesse vun 60 km/s opgeschloen an haten dobäi d'Energie vu 50 Millioune Hiroshima-Bommen (déi eng Sprengkraaft vu ca. 13 kT TNT opgewisen hat) fräigesat. Dëst war déi éischte Kéier, datt eng Kollisioun vun zwéi Kierper vum Sonnesystem an d'Auswiirkunge vu sou engem Impakt direkt observéiert konnt ginn.
Obschonns d'Aschlagplazen aus Siicht vun der Äerd knapp hannert dem Jupiter-„Rand“ geleeën haten a soumat net direkt ze gesi waren, konnten d'Astronomen sougenannt „Plumes“ (waarm Gasblosen, ähnlech engem „Atompilz“) iwwert de Rand vum Jupiter gesi ginn. Duerch déi schnell Rotatioun vum Jupiter goufen d'Aschlagplazen nëmmen e puer Minutte no den Impakte vun de Äerd aus gesinn. Et hat sech gewisen, datt si donkel Flecken mat Duerchmiesser bis zu 12.000 km an der Atmosphär vum Jupiter hannerlooss haten, déi iwwer Méint ewech visuell bloufen.
Eenzeg d'Raumsond Galileo konnt aus enger Distanz vun 1,6 AE d’Impakte direkt observéieren. Duerch eng futtis Parabolantenn waren d'Kapazitéiten vun der Raumsond fir d'Dateniwwerdroung leider beschränkt, an et konnten net all Miesswäerter op d'Äerd iwwermëttelt ginn.
An de Spektren vun de Plumes goufen grouss Deeler vu molekularem Schwiefel (S2) an Kuelestoffdisulfid (CS2) fonnt, méi wéi duerch d’Explosioun vun engem vergläichswäis klengen Koméitekär hät fräigesat kënne ginn. Den Urspronk gëtt an de déiften vun den Atmosphärschichten vum Jupiter ugeholl. Weider nogewise Moleküle sinn Kuelestoffmonoxid (CO), Ammoniak (NH3) an Schwiefelwaasserstoff (H2S). Och Emissiounslinne vun Eisen, Magnesium an Silizium goufen observéiert: D'Hëtzt vun den Explosioune muss also ausgereecht hunn, fir d'Metalle ze verdämpen. Waasser gouf a klenge Moossen observéiert.
[änneren] Kuckt och
[änneren] Literatur
- D. Fischer, H. Heuseler: Der Jupiter Crash. Birkhäuser, Basel 1994. ISBN 3-7643-5116-0
[änneren] Um Spaweck
| Commons: Komet Shoemaker-Levy 9 – Biller, Videoen oder Audiodateien |
[änneren] Referenzen
- ↑ B. G. Marsden: IAU Circular 5725.
- ↑ R. R.Landis: Comet P/Shoemaker-Levy's Collision with Jupiter: Covering HST's Planned Observations from Your Planetarium. in: Proceedings of the International Planetarium Society Conference held at the Astronaut Memorial Planetarium & Observatory, Cocoa, Florida. Cocoa 1994, S.10ff
- ↑ M. D. Zamarashkina, Y. D. Medvedev: Estimation of the Nucleus Size of Comet Shoemaker-Levy 9 under the Assumption of Its Step-by-Step Disintegration. in: Solar System Research. Bd 38.2004,3, S.219ff
- ↑ B. G. Marsden: IAU Circular 5800.
