Kar (Planz)

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen
Disambig.svg Dësen Artikel beschäftegt sech mat der Fruuchtzort Kar. Fir d'Gefier, kuckt w.e.g. Kar (Gefier).
Kar
Secale cereale

Secale cereale
Wëssenschaftlech Klassifikatioun
Räich: Planzeräich
Iwwerofdeelung: Somplanzen
Ofdeelung: Bléieplanzen
Klass: Commelinidae
Uerdnung: Poales
Famill: Séissgrieser
Gattung: Kar
Aart: Kar
Wëssenschaftlechen Numm
Secale cereale
L., 1753

Kar (Secale cereale; de: Roggen; fr: seigle), eng vun de Kar-Aarten (Secale), ass eng Fruucht-Aart, déi an den temperéierten Zone wiisst. Et gëtt Summer- a Wanterkar, woubäi a Mëtteleuropa bal nëmme Wanterkar ugebaut gëtt.

Kar ass besser un e killt an dréchent Klima ugepasst wéi Weess. Kar ass keng klassesch Fruuchtaart, déi et schonn an der Antikitéit gouf. Villméi gëtt ugeholl, datt e virun 2000 bis 3000 Joer als "Onkraut" an de Weessfelder vu Klengasien opkoum a mat rekoltéiert gouf[1].

Kar gëtt a Mëttel- an Osteuropa geholl, fir Brout aus sengem Miel ze maachen. Soss doruechter gëtt et och als Déierefudder geholl. Kar kann och zu Alkohol verschafft ("gebrannt") ginn (Kardrëpp), vereenzelt gëtt et geholl, fir Bio-Ethanol ze produzéieren.

Am 19. Joerhonnert gouf de Kar nëmmen op liichte (sandege) Bieden a Rengkultur geséit. Wou de Buedem fir reng Weesskultur net gutt genuch war, ass bewosst eng Mëschung vu Kar a Weess geséit ginn[2].

Zesummesetzung[änneren | Quelltext änneren]

Waasser 9 % Protein 12 % Fett 2,5 % Kuelenhydrater 65 % Ballaststoffer 9,5 % Mineralstoffer 2 %

Donnéeë fir 100 g

Brennwäert 1400 kJ

Mineralstoffer[änneren | Quelltext änneren]

Calcium 33 mg Eisen 2,67 mg Magnesium 121 mg Phosphor 374 mg Kalium 264 mg Natrium 6 mg Zénk 3,73 mg Koffer 0,450 mg Mangan 2,680 mg Selen 0,035 mg

Vitaminnen[änneren | Quelltext änneren]

Thiamin 0,316 mg Riboflavin 0,251 mg Niacin 4,270 mg Pantothensaier 1,456 mg Vitamin B6 0,294 mg Folsaier 0,060 mg Vitamin E 1,870 mg Alpha-Tocopherol 1,280 mg

Aminosaieren[änneren | Quelltext änneren]

Tryptophan 0,154 g Threonin 0,532 g Isoleucin 0,549 g Leucin 0,980 g Lysin 0,605 g Methionin 0,248 g Cystin 0,329 g Phenylalanin 0,674 g Tyrosin 0,339 g Valin 0,747 g Arginin 0,813 g Histidin 0,367 g Alanin 0,711 g Asparagin 1,177 g Glutamin 3,661 g Glycin 0,701 g Prolin 1,491 g Serin 0,681 g

Et gëtt eng modern Kräizung tëscht Kar a Weess, Triticale, déi d'Proprietéite vun deenen zwou Arte vereenegt.

Déi gréisst Karproduzenten op der Welt[änneren | Quelltext änneren]

No der FAO goufen 2005 weltwäit 15,5 Mio. t Kar recoltéiert. Der Rei no sinn dat, no Land:

Déi gréisst Karproduzenten op der Welt (2005)
 Rang  Land  Quantitéit 
(an Dausend Tonnen)
 Plaz  Land  Quantitéit 
(an Dausend t)
   1 Russesch Federatioun    3.630    9 Tschechesch Republik    197
   2 Polen    3.359    10 USA    191
   3 Däitschland    2.794   11 Éisträich    164
   4 Ukrain    1.184    12 Frankräich    149
   5 Wäissrussland    1.155    13 Dänemark    132
   6 China    748    14 Spuenien    126
   7 Kanada    367    15 Schweden    112
   8 Tierkei    260     Welt    15.515

Source: FAO, Faostat, 2006[3]

Referenzen[änneren | Quelltext änneren]

  1. A Géigende mat rauem Klima ass den Undeel u Kar an der Rekolt no an no geklommen, fir op ganz aarme Bieden a kille Gebidder praktesch 100 % vun der Rekolt auszemaachen. Sou erkläert sech déi fréier staark Dominanz vum "Kuarren" am Éislek grad sou wéi an deene meescht méi héich geleeëne Gebidder an Europa.
  2. Dës Mëschung gëtt op Franséisch méteil genannt. Cf. pp. 113-114 in: Fischer, Eugène, 1860. Notices historiques sur la situation agricole du grand-duché de Luxembourg. 254 p. 2e éd. V. Bück, Luxembourg.
  3. FAO, Faostat [1], Statistik vun der FAO 2006

Literatur[änneren | Quelltext änneren]

  • Miedaner, Thomas, 2007. Roggen - Getreide mit Zukunft! 190 S. Roggenforum e. V. (Hrsg.). DLG-Verlag. ISBN 978-3-7690-0687-2.
  • Reiner, L., 1979. Winterroggen aktuell. DLG Verlag.
  • Schiemann, Elisabeth, 1948. Weizen, Roggen, Gerste. Systematik, Geschichte und Verwendung. Fischer-Verlag Jena.
Commons: Kar – Biller, Videoen oder Audiodateien