Astronomesch Moosseenheeten

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen

Astronomesch Moosseenheeten gi gebraucht, fir de spezifesche Fuerderunge vun der Astronomie gerecht ze ginn. Den Ausdrock soll net mat der "Astronomescher Eenheet" verwiesselt ginn, déi eng vun deene Moosseenheeten duerstellt.

Am Verglach zu den eis vertrauten (terrestreschen) Moosseenheete sinn d'Gréisstenuerdnungen an der Astronomie heefeg spréchwiertlech "astronomesch", an déi mënschlech Betruechtung fänkt un, ze versoen: D'Distanz vun eiser Sonn zum nächsten Stär (Proxima Centauri) ass z. B. ronn 40 Billioune Kilometer, eis Sonn weit zirka 1,9891·1030 kg. Et kann een dës Wäerter zwar mat anere vergläichen, awer dobäi kënnt d'Gefill op, datt een déi Gréisstenuerdnung net versteet oder begräiffe kann.

Dofir gebraucht een an der Astronomie dacks Verbindungen zu bekannte Gréissten, fir eng einfach Vergläichsméiglechkeet ze kréien.

  • Fir Distanze ginn heefeg d'Liichtjoer (d'Streck, déi d'Liicht an engem Joer zréckleet) benotzt, eng Tatsaach, déi e Laien dacks irritéiert, well d'Bezeechnung "Joer" op eng Zäitdauer schléisse léisst.
  • D'Mass vu Stären, Planéiten oder aneren astronomesch Objeten gëtt dacks a Multiple vun der Mass vun anereren Objeten uginn, z. B. an Eenheete vun der Sonnen- oder der Äerdmass.
  • D'Angab vun engem Wénkel- a rotatiounsgebonnene Koordinatesystemer an Zäiteenheeten, déi dem intuitiven Zougang zu der Rotatiounsdauer entgéintkommen, sou wéi den Dag vun der Äerd, also 24 Stonnen amplaz vun 360 Grad, z. B. Stärenzäit θ = 1h 23m 45s.

Mass[änneren | Quelltext änneren]

Objet Mass
kg
Verhältnes zu der
Äerdmass Sonnemass
Äerdmound 7,3480•1022 1,230•10−2 3,694•10−8
Äerd 5,9736•1024 3,003•10−6
Jupiter 1,8986•1027 3,178•102 9,545•10−4
Sonn 1,9891·1030 3,330·105

Radius[änneren | Quelltext änneren]

Objet Radius
km
Verhältnes zum
Äerdradius Sonneradius
Äerdmound 001738   000,27   0,0025 0¼ ‰
Äerd 006378 ~0,01 01 %
Jupiter 071490 ~011 ~0,1 10 %
Sonn 659700 ~100
Dacks gëtt amplaz vu Radius (r) och den Duerchmiesser (d) gebraucht (d = 2•r).

Distanz[änneren | Quelltext änneren]

Dës Astronomesch Eenheete sinn am Internationalen Einheetesystem net zoulässeg. Trotzdeem gëllen si an der Astronomie als onverzichtbar a gi weiderhin gebraucht.

Bezuchsgréisst Wäert Moosseenheet (Symbol) weidere Verglach
mëttleren Ofstand Äerd/Sonn 1,496·1011 m 1 AE (Astronomesch Eenheet) 8,3 Liichtminutten
Parallax 3,086·1016 m 1 pc (Parsec) 206.264,8 AE = 3,2616 Lj
Liichtvitesse am Vakuum (siderescht Joer) (1) 299.792.458 m/s (c oder c0) zirka 109 km/h
zirka 300.000 km 1 Ls (Liichtsekonn) 80 % Distanz Aërd–Äerdmound
zirka 18 Mio. km 1 Lm (Liichtminutt) zirka 1/8 AE (Distanz Äerd–Sonn)
zirka 1079 Mio. km 1 Lh (Liichtstonn) méi wéi de Bunnradius vum Jupiter
9,46 Billioune km = 63.240 AE = 0,3066 pc 1 Lj (Liichtjoer) zirka 1/4 vun der Distanz zum nächste Stär (Proxima Centauri)

(1) D'Vakuum-Liichtvitesse bezitt sech op e siderescht Joer. D'Liicht leet dofir am Vakuum an enger (SI-)Sekonn e bëssi manner wéi eng Liichtsekonn zréck.

Zäit[änneren | Quelltext änneren]

No enger astronomescher Konventioun gëtt een

  • Zäitpunkte an der Form 1h 23m 45s
  • Zäitdauer awer 1 h 23 m 45 s

D'Zäitangab mat ′ an ″ ass net üblech, fir eng Verwiesselung mat dem Stonnemooss z'ënnerdrécken.

Wénkel am Zäitmooss (Stonnemooss)[änneren | Quelltext änneren]

Stonnemooss(1) Wénkel
24 Stonnn (1 Dag) 360°
1 Stonn 15°
1 Minutt 15' (Bouminutten) = 1/4°
1 Sekonn 15" (Bousekonnen) = 1/240°

D'Duerstellungen 1h 23m 45s an 1ʰ23'45" sinn dobäi gläichbedeitend.

(1) Heibäi ass ze beuechten, wat fireen astronomechen Dag gebraucht gëtt: Sou gëtt d'Stärenzäit op de Stärendag bezunn, an entspriechend déi aner Zäiteenheeten. D'Angabe bezéie sech op äerdbezunne Koordinaten. Am Allgemenge gëllt:

360° ≙ Rotatiounsdauer vum Koordinatesystem geméiss enger Referenz

Leeschtung[änneren | Quelltext änneren]

Et gëtt weiderhin d'Konventioun, bestëmmte Leeschtungen doduerch z'erklären, datt ee se z. B. mat der Stralungsleeschtung vun der Sonn, enger ganzen Galaxis oder vum ganzen Universum vergläicht.

D'Sonneliichtkraaft ass definéiert als L_\odot = 3{,}86 \cdot 10^{26}\,\mathrm{W}

Kuckt och[änneren | Quelltext änneren]