Wollef

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen
Dog template.png Dësen Artikel iwwer Hënn ass eréischt just eng Skizz. Wann Dir méi iwwer dëst Thema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir Hëllef braucht beim Schreiwen, da luusst bis an d'FAQ eran.
Wollef
E Wollef
E Wollef
Systematik
Räich: Déiereräich
Stamm: Chordata
Klass: Mamendéieren
Uerdnung: Raubdéieren
Famill: Hënn
Ënnerfamill: Echt Hënn
Gattung: Canis
Aart: Wollef
Wëssenschaftlechen Numm
Canis lupus
Linnaeus 1758
D'Verbreedung vum Wollef
(gréng = aktuell, rout = fréier)

De Wollef (Canis lupus) ass e Raubdéier vun der Gattung Canis, aus der Famill vun den Hënn (Canidae).

Wëllef ware fréier a ganz Europa verbreet, goufen awer a West- a Mëtteleuropa sou gutt wéi ausgerott.

Wëllef gläiche grondsätzlech engem groussen Haushond, just datt hiren Torso méi laang an d'Broscht méi héich ass. De Kapp ass relativ grouss, d'Stier breet, an d'Oueren éischter kuerz. De Schwanz ass buuschteg an ongeféier en Drëttel sou laang wéi de Kierper.[1] D'Faarf vum Pelz variéiert; et gëtt wäiss, crèmefaarweg, donkel, gielzeg, roudelzeg, gro a schwaarz Wëllef. An den temperéierte Klimazone vun Europa ass déi dominant Faarf gro, méi am Norde gëtt d'Proportioun vun de schwaarzen a wäisse méi grouss. De Bauch, d'Been an d'Maul si méi hell wéi de Rescht vum Kierper. Och Gréisst a Gewiicht ass no de Géigende verschidden: an de Bëschgéigende vu Lettland, Wäissrussland, Alaska a Kanada kënne se vu Kapp bis Hënner bis zu 160 cm a vum Buedem bis un d'Schëller 80 cm grouss a bis zu 80 kg schwéier ginn. Am Viischten Orient an op der arabescher Hallefinsel gi se just bis zu 80 cm laang a ronn 20 kg schwéier. Déi mëtteleuropäesch Wëllef leien tëscht deenen zwee Extremer.

Et ginn dräizéng lieweg an zwou ausgestuerwen Ënneraarten.

Déi normal Sozialuerdnung vun de Wëllef ass d'Ruddel. Dëst besteet an der Regel aus enger Elterekoppel mat hirem Nowuess. Jonk Wëllef ginn eréischt mat zwee Joer geschlechtsräif a siche sech dann hiert eegent Revéier. Bis dohi këmmere se sech mat ëm hir jonk Gesëschter, déi dat Joer no hinne gebuer goufen. Wëllefsruddelen hunn all e fest Revéier, dat se, wann et muss sinn, vehement verdeedegen.

De Wëllef hiren Haaptkascht besteet aus Planzefrësser, déi s'am Ruddel joen. Jee no Géigend kënnen dat Elchen, Rendéieren a soss Hirschaarten, an an de Bierger Wëllschwäin, Wëllschof a Steebéck sinn. Dobäi komme méi kleng Mamendéieren wéi Huesen, Kanéngchen, Wullmais a Lemmingen, an, nobäi bei de Mënschen, och alt Schof, Kaalwer, Haushënn a -kazen. D'Wëllef friessen och Planze wéi Molbier, Rout Molbier, Schwaarzbier, Wëlluebst, Spackelter a Grieser.

E Wollef, deen hurelt
D'Hurelen

De Wollef zu Lëtzebuerg[änneren | Quelltext änneren]

Bis 2015 stoung et fest, datt de leschte Wollef zu Lëtzebuerg de 24. Abrëll 1893 am Ouljer Bësch beim "Kiem" vum Édouard Wolff erschoss gouf.[2] Nei Erkenntnesser weisen, datt och nach méi spéit Wëllef zu Lëtzebuerg opgetruede sinn. Den 20. Februar 1895 gouf e Wollef an der Géigend vu Schëndels, deen an eng Fal gerode war, erschoss. Am Mee 1899 goufen am Gréngewald an der Ëmgéigend vun der Stad Lëtzebuerg dräi jonk Wëllef fonnt, déi vergëftent Fleesch gefriess haten: zwee waren dout, den drëtte konnt gerett ginn.[3]

Am Éischte Weltkrich sinn nees Wëllef zu Lëtzebuerg gemellt ginn: am November-Dezember 1914 bei Uespelt a bei Ënsber, am Januar-Februar 1917 an der Dikrecher Géigend an dono e bëssen iwwerall am Land. Ob et sech wierklech ëm Wëllef oder nëmmen ëm grouss Hënn gehandelt huet, léisst sech nodréiglech net vu Fall zu Fall klären. [3]

Den 28. Februar 1920 gouf am Bësch tëscht Bierg (Gemeng Betzder) a Buchholz (Gemeng Fluessweller) e Wollef, deen an eng Fal gerode war, vum Fieschter vum Schlass Bierg, erschoss. Zwee Fachleit aus der Forstverwaltung an de Staatsveterinär Emile Moutrier hunn d'Déier ënnersicht an et als Wollef identifizéiert.[3]

Am Juli 2011 gouf an der Gemeng Gedinne, an der Provënz Namouer, fir d'éischt zanter 110 Joer, nees e Wollef an der Belsch gesinn.[4] Am Februar 2014 gouf op e puer Plazen am Museldepartement, bei Lorquin respektiv bei Walscheid, een (oder méi) Exemplaire(n) gesinn.[5] Et ass deemno net auszeschléissen, datt en och zu Lëtzebuerg nees opdauche kéint.[6] Dëst huet och d'Ëmweltministesch Carole Dieschbourg an enger Äntwert op eng parlamentaresch Fro, am Dezember 2014, konfirméiert.[7] Am Spéitsummer 2015 goufen am Saarland, am Landkrees St. Wendel, e puer gerasse Schof fonnt, woufir e Wollef responsabel gehale gouf.[8] Et huet sech awer un Hand vun DNA-Analysen erausgestallt, datt et en Hond war.[9]

De Wollef a Mythos a Literatur[änneren | Quelltext änneren]

Literatur[änneren | Quelltext änneren]

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]

Commons: Canis lupus – Biller, Videoen oder Audiodateien

Referenzen[Quelltext änneren]

  1. Henryk Okarma: Der Wolf. Ökologie, Verhalten, Schutz. Parey, Berlin 1997, S. 11 ff.
  2. Op der Gedenkplack, déi de Saint Hubert Club am Joer 1937 gestëft huet, steet fälschlecherweis, dat wier am Joer 1892 geschitt Commune de Betzdorf: Tourisme. Les sentiers. Wollefswee (download: 2.12.2008).
  3. 3,0 3,1 3,2 Massard 2015.
  4. "Le loup est de retour en Belgique... après un siècle." lesoir.be, 22 September 2011, 21:41.
  5. "Ein Wolf in Lothringen?" wort.lu, 20.02.14, 11:06.
  6. Cf. Schley, L. & R. Reding, 2014. Auf dem Weg in die Grossregion: Der Wolf steht vor unserer Haustür. Regulus 4: 4-7.
  7. Question écrite n°727 - Sujet : le retour du loup en Europe. op chd.lu.
  8. "Wolf vermutlich ins Saarland zurückgekehrt." focus.de, 10.09.2015, 16:46.
  9. "Schof goufe net vun engem Wollef gerass." rtl.lu, 09.10.2015, 15:38:45.