Io (Mound)
|
|||||
|---|---|---|---|---|---|
[[
|
|||||
| Entdeckung | |||||
| Entdeckt vum | Galileo Galilei | ||||
| Entdeckungsdag | 7. Januar 1610 | ||||
| Eegeschafte vum Orbit | |||||
| Hallefachs | 421.800 km | ||||
| Exzentrizitéit | 0,0041 | ||||
| Inklinatioun | ? ° | ||||
| Jupiter | |||||
| Physikalesch Eegeschaften | |||||
| Duerchmiesser | 3643,2 km | ||||
| Visuell Magnitude | 5,0 | ||||
| Mass | 8,94 × 1022kg | ||||
| Mëttel Dicht | 3,56 kg/m³ | ||||
| Uewerflächegravitatioun | ? | ||||
| Ëmlafzäit | 1h769 | ||||
| Albedo | 0,61 | ||||
| Uwerflächentemperatur (Moyenne) | ? K | ||||
Den Io [iʔo] (och Jupiter I) ass dee bannenzege vun de véier gréisste Mounde vum Planéit Jupiter a mat engem Duerchmiesser vun 3643 km den drëttgréisste Mound vum Jupiter an de véiertgréisste Mound an eisem Sonnesystem.
Seng Eegenheet ass een extreme Vulkanismus, dee vu kengem aneren Himmelskierper am Sonnesystem iwwerbuede gëtt. Bekannt gouf dëse Mound duerch déi éischt Miessung vun der Liichtvitesse duerch den Ole Rømer am Joer 1676 unhand vun observéierte Verdäischterungszäite vum Io an Ofhängegkeet vun der Jupiterstellung zu der Äerd.
Inhaltsverzeechnes |
Entdeckung [änneren]
D'Entdeckung vum Io gëtt dem italienesche Geléierten Galileo Galilei zougesprach, deen am Joer 1610 säin einfacht Teleskop op de Jupiter geriicht hat. Déi véier grouss Mounden Io, Europa, Ganymed a Kallisto ginn dofir och Galiléiesch Mounden genannt.
Benannt gouf de Mound no der Io, aus der griichescher Mythologie eng Frëndin vum Zeus (gläichgestallt mat dem réimesche Jupiter). Obschonns den Numm Io kuerz no senger Entdeckung vum Simon Marius virgeschloe gouf, konnt hie sech iwwer laang Zäit net duerchsetzen. Eréischt an der Mëtt vum 20. Joerhonnert koum hien nees an de Gebrauch. Virdrun war den Io nëmme mat der Bezeechnung Jupitermound I bekannt.
Déi Galiléiesch Mounde si sou hell, datt ee se schonns mat engem klengen Teleskop kann observéieren.
Ëmlafbunn an Rotatioun [änneren]
Den Io ëmkreest de Jupiter op engem mëttleren Ofstand vu 421.600 Kilometer an 1 Dag 18 Stonnen a 27,6 Minutten. D'Bunn weist eng numeresch Exzentrizitéit vun 0,004 op an ass ëm 0,04 Grad géigeniwwer der Equatorhéicht vum Jupiter gebéit.
An 1 Dag 18 Stonnen an 27,6 Minutten rotéiert de Io ëm seng eegen Achs an huet domat, wéi den Äerdmound an déi aner Galiléiesch Jupitermounden, eng gebonne Rotatioun.
Physikalesch Eegeschaften [änneren]
Den Io huet e mëttleren Duerchmiesser vun 3643,2 Kilometer an huet eng relativ héich Dicht vun 3,56 g/cm3. En huet domat eng méi héich Dicht an e bëssche méi e groussen Duerchmiesser wéi eisen Äerdmound.
Am Géigesaz zu deenen anere Galiléiesche Mounde fënnt een um Io sou gutt wéi guer kee Waasser.
D'Albedo ass 0,61, dat heescht, 61 Prozent vum Sonneliicht gi vun der Uewerfläch reflektéiert. D'Uewerflächentemperatur huet am Duerchschnëtt –143 Grad Celsius.
Virun de Raumfaartmissioune waren d'Wëssenschaftler iwwerzeegt, datt déi Galiléiesch Mounde vu Krateren iwwerséit an eisem Äerdmound gläiche géifen. Wéi d'Sonde Voyager 1 a Voyager 2 fir d'éischt detailléiert Fotoen op d'Äerd geschéckt hunn, ware se iwwerrascht, datt d'Mounde ganz anescht ausgesinn hunn. Beim Io läit de Grond méiglecherweis bei sengem Vulkanismus.
Uewerfläch [änneren]
D'Uewerfläch vum Io huet en Alter vun nëmmen e puer Millioune Joer an ass permanente Verännerungen ënnerworf. Si ass am Allgemengen zimlech flaach mat Héichtenënnerscheeder vu manner wéi ee Kilometer, awer et gëtt och Bierger vu bis zu 9 Kilometer Héicht, déi kee vulkaneschen Urspronk hunn a méiglecherweis duerch tektonesch Prozesser entstinn. Billervergläicher vu Voyager-Sonden an der Galileo-Sond weisen e séiere Verfallsprozess, dee schonns a kuerzer Zäit siichtbar ass.
Déi markantest Strukturen op der Uewerfläch sinn honnerte vulkanesch Calderen, déi am Duerchmiesser bis zu 400 Kilometer grouss an deelweis e puer Kilometer déif sinn. Doniewent gëtt et och vill Séien aus geschmolzenem Schwiefel. D'Oflagerunge vum Schwiefel a senge Verbindunge weisen e breet Spektrum u Faarftéin op, déi de Mound ongewéinlech faarweg erschénge loossen.
Weider dehne sech Lavaflëss vun enger niddreger viskoser Flëssegkeet iwwer e puer honnert Kilometer ewech. Auswäertunge vun de Voyagerdate loosse gleewen, datt d'Lavaflëss meeschtens aus Schwiefel- a Schwiefelverbindungen zesummegesat sinn. Dogéint weisen äerdgestëtzte Infraroutënnersich sougenannte Hot Spots mat Temperature bis zu 2000 K op. Dat ass vill ze waarm fir geschmolzene Schwiefel. Méiglecherweis bestinn d'Lavaflëss aus geschmolzene Silikaten. Aktuell Observatioune vum Hubble-Weltraumteleskop weisen dorop hin, datt d'Material räich un Natrium ass.
Vulkanismus [änneren]
D'Uewerfläch vum Io weist sou gutt wéi keng Impaktkrateren op, villméi ass si vun aktivem Vulkanismus geformt a stännege Verännerungen ënnerworf. Den Io ass mat Ofstand dee vulkanesch aktiivste Kierper am ganze Sonnesystem.
Bei Eruptiounen gëtt flëssege Schwiefel a Schwiefeldioxid mat Vitessë vu bis zu 1 km/s an Temperature vun 1000 bis 1300 °C ausgestouss [1]
D'Positioun vum Io beaflosst staark d'Emissioun vu Radiowellen, déi vum Jupitersystem ofgestraalt ginn. Wann den Io vun eiser Äerd aus ze gesinn ass, geet d'Intensitéit vun der Radiostralung däitlech an Luucht. Spekulatiounen iwwer en eegent Dipolfeld vum Io, wéi et de Jupitermound Ganymed huet, gouf duerch d'Raumsond Galileo widderluecht.[2]
Fuerschung duerch Spezialmissiounen [änneren]
D'Erfuerschung vum Io duerch Raumsonden huet an de Joren 1973 an 1974 mat de Flich laanscht de Jupiter vu Pioneer 10 a Pioneer 11 ugefaangen. 1979 konnten de Voyager 1 an de Voyager 2 fir d'éischt genee Observatioune vum Mound maachen. De Groussdeel vun eisem Wëssen iwwert den Io staamt awer vum Galileo-Orbiter, deen 1995 d'Jupitersystem erreecht hat a während 8 Joer méi dacks beim Jupitermound laanscht geflunn ass.
Fir d'Joer 2020 hunn d'NASA an d'ESA eng vereenten Europa Jupiter System Missioun/Laplace virgeschloen, déi op mannst zwéin Orbiter virgesäit, déi jeeweileg an en Orbit ëm de Mound Europa an de Ganymed antriede sollen an dat ganzt Jupitersystem, inklusiv dem Io, erfuersche sollen.
Referenzen [änneren]
- ↑ Pressemitteilung der Universität zu Köln im Informationsdienst Wissenschaft
- ↑ K.K. Khurana et al. „Io's Magnetic Field“, EGS XXVII General Assembly, Nice, 21.-26. April 2002, abstract #5119
Literatur [änneren]
- Lexikon der Astronomie in 2 Bänden. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg/Berlin/Oxford 1995. ISBN 3-86150-145-7
- NASA-Atlas des Sonnensystems. Knaur, München 2002. ISBN 3-426-66454-2
- Dirk H. Lorenzen: Raumsonde Galileo. Franckh-Kosmos, Stuttgart 1998. ISBN 3-440-07557-5
- David McNab, James Younger: Die Planeten. C. Bertelsmann, München 1999. ISBN 3-570-00350-7
- David Morrison: Planetenwelten. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin, Oxford, ISBN 3-8274-0527-0
- Planeten und ihre Monde, Spektrum Akademischer Verlag Heidelberg/Berlin/Oxford 1988. ISBN 3-922508-46-4
Um Spaweck [änneren]
| Commons: Io – Biller, Videoen oder Audiodateien |
- (en) NASA – Solar System Extraploration: Jupitermond Io
- (en) Animation eines Ausbruchs des Vulkans Tvashtar
Grouss Mounden: Europa | Ganymed | Io | Kallisto
Mat Numm: Adrastea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callirrhoe | Carme | Carpo | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Eurydome | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Herse | Himalia | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone
Ouni Numm: S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23 | S/2010 J 1 | S/2010 J 2
Gruppen: Amalthea-Grupp | Galiléiesch Mounden | Himalia-Grupp | Ananke-Grupp | Carme-Grupp | Pasiphae-Grupp
Kuckt och: Lëscht vun de Jupitermounden
