Stater Tram

Vu Wikipedia
Wiesselen op: Navigatioun, sichen
D'Ramm 106 op enger Testfaart am August 2017
Bedreiwer LuxTram
Trajet Kierchbierg - Rout Bréck
Terminus 1 Luxexpo
Koordinaten Terminus 1 48° 38’ 07’’ N 06° 10’ 33’’ O
Terminus 2 Pafendall–Rout Bréck
Koordinaten Terminus 2 49° 37’ 07’’ N 06° 08’ 11’’ O
Längt (Aller) 0,000 km
Fuerzäit (Aller) 11 Min.
Zuel vun Halten (Aller) 8
Längt (Retour) 0,000 km
Fuerzäit (Retour) 11 Min.
Zuel vun Halten (Retour) 8
Takt (Méindeg-Freideg) 6 Min.
Takt (Samschdeg) 10 Min.
Takt (Sonndeg) 15 Min.
Bustyp
Bemierkung all Indikatioune gëlle fir de
Betrib vum 10. Dezember 2017 un
Tracé vun der geplangter Tramslinn

De Stater Tram ass eng zukünfteg Tramslinn, déi vun der Firma LuxTram S.A. bedriwwe gëtt an déi den 10. Dezember 2017 opgeet. Si markéiert en neit Kapitel vum Tram an der Stad, nodeems et schonns tëscht 1875 an 1964 ee gouf, deem um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg a verschiddenen Nopeschgemenge gefuer ass.

Nuvola apps xmag.png Méi Informatioun doriwwer am Artikel: Fréiere Stater Tram


D'Streck féiert virleefeg op enger Längt vu 4,6 Kilometer vun der Luxexpo iwwer de Kierchbierg bis bei d'Rout Bréck. Den Trajet huet 8 Halten déi an der Moyenne 500 Meter ausernee leien. Eng Faart dauert 11 Minutten. D'Linn gëtt vun 2018 un bis op d'Stäreplaz verlängert, duerno bis op d'Gare an am Joer 2021 soll déi definitiv Streck tëscht dem Fluchhafe Findel an der Cloche d'Or opgoen. Zu deem Ament huet d'Linn 24 Statiounen op ronn 16 Kilometer.

Geschicht[änneren | Quelltext änneren]

Chronologie[änneren | Quelltext änneren]

  • 7. Mäerz 1991: Grënnung vun der TRAM A.s.b.l.[1]. D'Iddi vum Retour vum Tram kënnt eng éischt Kéier op;
  • 1994: Verëffentlechung vun der Luxtraffic Etüd;
  • 1995 Presentatioun vum Projet BTB (Bus-Tram-Bunn), mat enger “Tram-Bunn” (tram-train);
  • 1999: Wéinst ze vill staarker Oppositioun gëtt de BTB begruewen ;
  • 2002: Presentatioun vum Projet mobiliteit.lu, als Evolutioun vum BTB;
  • 2003: De Projet gëtt am Detail presentéiert;
  • 2005: D'Iddi vum “Tram-Zuch” gëtt definitiv opginn;
  • 2006: D'Iddi vun engem klasseschen Tram kënnt op a gëtt vum Staat an der Stad Lëtzebuerg ugeholl;
  • 20. Juni 2007: Grënnung vum GIE LuxTram (Groupement d'intérêt économique)[2];
  • 2007 an 2008: D'Streck gëtt festgeluecht (Gare - Luxexpo);
  • 2010: wéinst der Finanzkris gëtt de Projet op Äis geluecht;
  • Mäerz 2012: D'Géigner vum Tram fuerderen e Referendum;
  • Januar 2014: Op en Neits fuerderen d'Géigner e Referendum;
  • 2014 Abrëll: Ukënnegung vun der Extensioun vun der Linn (op d'Cloche d'Or an op de Fluchhafen);
  • Mee 2014: Eng drëtt a lescht Fuerderung fir e Referendum gëtt vun der Chamber verworf
  • 4. Juni 2014: D'Chamber stëmmt fir en Tram ze realiséieren[3];
  • 17. Oktober 2014: Den Numm vum GIE LuxTram gëtt an GIE Tramway Luxembourg[4] g'ännert
  • 21. Oktober 2014: LuxTram gëtt als Société anonyme gegrënnt[5];
  • 15. Januar 2015: GIE Tramway Luxembourg gëtt vu LuxTram S.A. iwwerholl[6];
  • 2015 Januar: D'Viraarbechte vum neien Tramsschapp fänken un;
  • 18. September 2015: De Grondstee vum neien Tramsschapp gëtt geluecht;
  • Februar 2016: D'Viraarbechte vun der Linn fänken un;
  • Juli 2016: Déi éischt Schinne gi geluecht;
  • 24. August 2016: Déi éischt Schinne ginn zesummegeschweesst;
  • 8. Februar 2017: Den éischten Tram gëtt geliwwert;
  • 12. Juli 2017: Déi éischt Tester gi lass;
  • 23. / 24. September 2017: Den Tram an den Neien Tramsschapp ginn dem Publikum op enger „Porte ouverte“ virgestallt;
  • November 2017: Testfaarten am normale Verkéier, awer ouni Passagéier;
  • 10. Dezember 2017: Den éischten Deel vun der Streck geet op;
  • Abrëll 2018 (geplangt): Verlängerung vun der Linn bis op de Lampertsbierg ;
  • 2018 Verlängerung vun der Linn bis op d'Gare ;
  • 2019 (geplangt): Verlängerung vun der Linn bis op d'Cloche d'Or ;
  • 2020-2021 (geplangt): De leschten Deel vun der Linn, bis op de Fluchhafen, geet op.

Den ale Reseau[änneren | Quelltext änneren]

Eng Motrice vum Alen Tram, déi am Tramsmusée ausgestallt ass.

An der Stad Lëtzebuerg gouf et vun 1875 un en éischten Tramsreseau[7]. Am Ufank waren et Trammen déi vu Päerd gezu goufen (Päerdstram) a vun 1908 u gouf de Reseau elektrifizéiert. 1930 hat de Reseau 30 Kilometer. 1926 sinn déi éischt Bussen agesat ginn a lues a lues ass dunn den Tramsreseau zugonschte vun de Bussen ofgerappt ginn. De leschten Tram ass de 5. September 1964 gefuer.

E mëssgléckte Projet vun enger „Tram-Bunn“...[änneren | Quelltext änneren]

D'Saarbahn zu Saarbrécken; eng Maquette heivu war 1995 zu Lëtzebuerg ausgestallt ginn.

Zanter 1990 gouf et an der Stad Lëtzebuerg Bestriewungen, nees en Tram anzeféieren. Am Mäerz 1991 ass d'TRAM A.s.b.l. gegrënnt ginn, mam Zil fir z'ënnersichen ob dëst méiglech an ubruecht wier. Am Dezember 1991 ass d'TRAM A.s.b.l. den Tramsreseau op Düsseldorf besichen gaangen[8]; an den zwéi Joerzéngten duerno, stoungen nach aner Visitte vun Tramsreseauen uechter Europa um Programm. Zesumme mam Mouvement écologique a mam Oekofonds huet d'TRAM A.s.b.l. am Joer 1992 d'Etüd "E modernen Tram fir Lëtzebuerg" virgestallt[8]. Virun de Gemengewale gouf eng Table-ronde mat de politesche Parteien organiséiert[8].

Am Joer 1994 sollt dunn - duerch eng Initiativ vum Transportministère zesumme mat der Stad Lëtzebuerg - mat der Luxtraffic Etüd erausfonnt ginn, wat fir e Verkéiersmëttel am beschte gëeegent wier fir den ëffentleche Verkéier am Land ze verbesseren. Als Konklusioun aus der Etüd ass de Projet BTB (Bus-Tram-Bunn) ervirgaangen[9].

1995 ass dunn de Projet BTB vun der Regierung un d'Rulle bruecht ginn, mat deem et haaptsächlech drëm goung fir eng sougenannten "Tram-Bunn" an d'Liewen ze ruffen. Eng Maquette vun esou enger Bunn wéi se zu Saarbrécken fiert (Saarbahn) gouf am September an der Stad ausgestallt[8]. Déi éischt Kritike géint en Tram koumen am Joer 1998 op, absënns duerch d'Aktioun vum Automobile-Club am Auto-Moto-Magazine (¿¿¿)[10]. Doropshin hu sech eng Rëtsch Politiker schwéier gedu fir sech fir den Tram anzesetzen, wat mat sech bruecht huet, datt de Projet BTB schlussendlech gestuerwen ass[8]. De Budget fir de BTB gouf sengerzäit op 760 Milliounen Euro geschat[11].

Am Januar 2002 huet den Transportminister Henri Grethen en neie Projet „mobilitéit.lu“ presentéiert. Dëse Projet huet dat wesentlecht aus dem BTB iwwerholl, goung awer méi wäit, andeem och eng nei Verbindung vun der Stad bis op Esch-Uelzecht proposéiert gouf. Et goung awer net am Detail riets vum schwieregen Tracé duerch d'Stad[8]. E Joer méi spéit, de 14. Januar 2003, huet de Minister dunn den Uschloss vum Kierchbierg un den Eisebunnsreseau virgestallt[12]. Zwou Verbindunge ware virgesinn:

  • eng éischt sollt op der Héicht vun der Rouder Bréck vun der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen aus iwwer e gekréngelten Tracé op de Kierchbierg an da weider iwwer d'Avenue John. F. Kennedy bis bei d'Luxexpo féieren. Dësen Deel sollt am Tram-Bunn-Modus gefuer ginn;
  • eng zweet sollt vun der Streck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg aus duerch en Tunnel bis op de Findel an duerno iwwerierdesch weider bis op de Fluchhafe féieren. Dësen Deel vun der Streck hätt solle mat Tram-Bunnen a klasseschen Zich gefuer ginn.

Dëse Projet mat enger Längt vu 14 km, gouf op 389,68 Milliounen Euro geschat. Als Optioun war och nach eng Verlängerung bis op de Lampertsbierg virgesinn. De Projet de loi gouf de 14. Januar 2003 virgestallt[12] an d'Gesetz den 18. Dezember 2003 vun der Chamber gestëmmt[13]. D'Aarbechte sollten an e puer Phase gemaacht ginn. Den éischten Deel (Dummeldeng - Kierchbierg) hätt sollen Enn 2006 / Uganks 2007 fäerdeg sinn an duerno hätt den zweeten Deel (Irgäertchen - Findel) ufänke kënnen. Dësen Deel wär dann 2012 / 2013 fäerdeg gewiescht.

2004 gouf et dunn eng nei Initiativ géint d' Konzept vun der Tram-Bunn duerch déi nei gegrënnten A.s.b.l. RER Luxembourg[14], déi dofir agetrueden ass den ëffentlechen Transport deelweis bis ronn 60 Meter ënnert dem Buedem duerch d'Stad ze féieren. Dëse Projet ass méi spéit och ënner dem Numm „City-Tunnel“ vun der ADR opgegraff ginn[15]. Zesumme confirméieren awer de Staat an d'Stad Lëtzebuerg am Joer 2005, datt si weiderhin hannert dem Projet Tram-Bunn stinn.

De Projet ass awer definitiv den 10. November 2005 gestuerwen, wéi d'CFL erklären, datt si net capabel sinn en Tram-Bunn-Reseau ze bedreiwen[8].

... zu Gonschte vun engem klasseschen Tram[änneren | Quelltext änneren]

Den Tram wäert verschidde Buslinnen ersetzen, dorënner déi vill benotzt Linn 16.

D'Iddi fir en Tram ze baue fir domat d'Stad z'entlaaschten, ass am Juni 2005 opkomm an et gouf en Aarbechtsgrupp « Extension du réseau ferré dans la Ville de Luxembourg » gegrënnt. Den neie Projet gouf den 10. Mäerz 2006 am Regierungsrot an de 27. Mäerz am Stater Gemengerot presentéiert[16]. D'Regierung grad ewéi d'Stad Lëtzebuerg stoungen allebéid hannert deem neie Projet an e gouf am Abrëll vun der Chamber validéiert[17]. Domat konnt de Projet du konkret ulafen[16]. Déi urprénglech Iddi vun der Tram-Bunn gëtt deemno opginn zu Gonschte vun der Realiséierung vun engem klasseschen Tram, kombinéiert mat enger Verbesserung vum Schinnennetz[8][17].

Den Tracé vum Tram gouf 2007 definéiert. De Prinzip vun enger Verbindung vum Kierchbierg iwwer d'Avenue Kennedy gouf bäibehalen, et gouf awer eng Verlängerung duerch d'Uewerstad bis op d'Gare virgeschloen. D'Oppositioun aus dem Camp vun de Aktivisten déi fir den Tunnel agetruede sinn, war hefteg. Si sinn esou wäit gaange fir den Tram als eng „folkloristesch Variante vum Bus“[18] ze qualifizéieren a fir d'Kritiker vum Tunnelprojet ze diskreditéieren. D'Regierung war gezwongen ze reagéieren an huet widderholl, datt si géint de „Bus-Bunn-Projet“ wär.

Den 21. Juni 2007 gouf de GIE LuxTram gegrënnt, dee Pläng ausschaffe sollt, fir en Tram duerch d'Stad fueren ze loossen. De GIE besteet zu gläichen Deeler aus Vertrieder vum Staat an der Stad Lëtzebuerg. Den „Avant-projet sommaire“ gesouch eng Tramslinn vir, déi vun der Gare Houwald iwwer d'Gare Zéisseng - d'Gare Centrale an d'Uewerstad op de Kierchbierg bis bei d'Luxexpo féiere sollt. Se sollt kombinéiert gi mat enger Eisebunnsverbindung vun der CFL-Linn 3 iwwer de Fluchhafe Findel mat enger Endstatioun bei der Luxexpo[17].

Am Mee 2008 gouf eng Maquette vun engem Tram (vun der Linn 1 vum Tram vun Nice) an der Stad ausgestallt fir der Bevëlkerung esou de Projet vum Tram virzestellen[19]. Den Tracé tëscht der Stater Gare an der Uewerstad gouf 2008 festgehalen, nodeems et dréi Variante goufen: eng iwwer d'Nei Avenue (déi och duerno zréckbehale gouf), eng aner iwwer d'Al Avenue an eng drëtt iwwer déi zwou Avenuen, awer allkéiers nëmmen an enger Richtung[20].

Wéi am Joer 2010 Lëtzebuerg d'Finanzkris ze spiere krut, war d'Regierung verflicht, eng Rëtsch Spuermoossnamen z'ergräifen a verschidde Projeten hu missten op Äis geluecht ginn. Dorënner och de Projet vum Tram. De Premier Jean-Claude Juncker huet a senger Ried zur Lag vun der Natioun de 4. Mee 2010 ugekënnegt, datt den Tram net virun 2014 kéint realiséiert ginn[8][21]. Ursprénglech war virgesinn, datt d'Aarbechten Uganks 2011 sollten ufänken, sou datt d'Linn 2014 hätt kënnen opgoen[22]. Am August goufen am Zentrum vun der Stad geotechnesche Buerunge fir de Bau vum Tracé gemaach, fir déi genee Positioun vun de Statioune kënne festzeleeën[23].

Oppositioun an alternativ Projeten[änneren | Quelltext änneren]

Am Mäerz 2012 hu verschidde Volleksvertrieder vum ADR a besonnesch den Deputéierte Jacques-Yves Henckes - déi vu vir era géint den Tram an éischter fir de „City-Tunnel“ agetruede sinn - verlaangt, datt e Referendum sollt organiséiert ginn, mat deem d'Bevëlkerung sech fir déi eng oder aner Iddi kéint ausschwätzen[24][25]. Déi aner Parteien hunn de Virschlag vum ADR kritiséiert, mat der Begrënnung, datt en nationale Referendum iwwer e lokale Sujet géint d'Gesetz verstousse géif. D'Iddi vum Referendum ass am Mee vun der Regierung verworf ginn, well de „City-Tunnel“ nëmme schwéier realiséierbar wär, souwuel a Bezuch op d'Käschten, wéi och op déi technesche Machbarkeet[26].

Am Juni huet den deemolege Minister fir nohalteg Entwécklung, Claude Wiseler, confirméiert, datt den Tram en Deel vun der Regierung hirem Plang fir eng nohalteg Mobilitéit wär an datt de Schantje fir den Tram ze bauen 2014 ufänke géif. Déi geschate Käschte fir déi éischt Phas géife bei 320 Milliounen Euro leien. Et gouf awer och nach preziséiert, datt de Schantje fir déi éischt Phas eréischt kéint ufänken nodeems eng Ëmwelt-Impaktstudie gemaach gi wier[27]. D'Géigner vum Projet hunn en ze deier an net néideg fonnt[28]. De Projet géif et erlaben déi 270 Bussen déi pro Stonn iwwer d'Nei Avenue fueren do eraus ze halen. Haaptsächlech déi regional Buslinnen solle ronderëm der Stad op Statiounen nieft der Tramslinn gekappt wou een dann ëmklamme kann[29]. Am September 2013 huet de Regierungsrot gréng Luucht gi fir datt de Staat sech finanziell um Bau vun der Tramslinn bedeelege kann[30].

De Projet stoung am Januar 2014 erëm am Virdergrond. De Staatsrot war nämlech der Opfaassung - entgéint der Meenung vun der Regierung zwee Joer virdrun - datt den Tram tëscht dem Kierchbierg an der Gare d'Problematik déi duerch de staarke Voyageursverkéier entsteet, net léise kann[31]. Fir effikass ze sinn, misst den Tram capabel si fir och op der Schinneninfrastruktur vum Zuch ze fueren. De François Bausch - Nofolger vum Claude Wiseler - huet dem Conseil d'état erkläert, datt dëse Projet eleng d'Verkéiersproblemer net léise kéint, ma datt een en als Deel vun engem ganze Pak vu Léisunge betruechte misst, deen d'Regierung am Kader vun engem nohaltege Mobilitéitsplang (MoDu) virgesäit[32]. Den ADR huet nach eng Kéier e Referendum gefuerdert[33].

Am Mäerz 2014 gouf d'Nei Bréck fir de Verkéier zou gemaacht well se - fir datt den Tram driwwer fuere kann - komplett restauréiert a méi breet gemaach muss ginn. De Schantjen huet dräi Joer gedauert. Während där Zäit gouf niewendrun eng provisoresch Bréck gebaut déi - wéinst hirer Faarf - am Volleksnumm d'„Blo Bréck“ genannt gouf[34]. D'Nei Bréck ass am Mäerz 2017 erëm opgaangen[35].

Am Abrëll 2014 haten de François Bausch an d'Stater Buergermeeschtesch Lydie Polfer informéiert, datt den Tram um Tracé duerch d'Stad ouni Catenaire fuere géif. Dëst war drop zréck ze féieren, datt d'Géigner vum Tram sech ëmmer drop behaapt hunn, datt d'Catenairen d'Vue vun der Stad verschampeléiere géifen. Den Ufank vun den Aarbechte gouf fir 2015 ugekënnegt[36]. Si hunn och matgedeelt, datt d'Linn am Endausbau bis op den Houwald an op de Fluchhafe Findel verlängert géif ginn. Dës zwou Strecke géifen deemno zousätzlech zum urspréngleche Projet (Kierchbierg-Gare) gebaut ginn[37]. Dës Ukënnegung huet d'Buergermeeschtere vun Hesper, Nidderaanwen a Sandweiler op de Plang bruecht, déi gemengt hunn, se wiere vum Nohaltegkeetsminister beduckst ginn[38]. De Projet fir eng Verbindung vun der Eisebunnslinn vun Dummeldeng op de Kierchbierg ze baue schéngt definitiv net méi aktuell ze sinn.

Tëscht November an Dezember 2013 hat LuxTram eng Meenungsëmfro organiséiert an där hir Resultater goufen am Mee 2014 virgestallt. Dobäi koum eraus, datt nëmmen 23 % vun der Befrote géint de Projet waren, 7 % waren nach onentschloss[39]. Dës Resultater hu gewëssermoossen iwwerrascht, well grad an där Zäit eng ëffentlech Petitioun um Internet am Gaang war, déi e Referendum géint den Tram gefuerdert huet. Well d'Petitioun déi néideg 4500 Ënnerschrëften zesumme kritt hat, huet de Sujet mussen an der Chamber diskutéiert ginn[40]. No der Debatt tëscht den Deputéierten an de Petitionnairen ass de Referendum majoritär vun den Deputéierte refuséiert ginn, aus Angscht datt d'Organiséiere vun engem Referendum de Projet nach weider verspéide géif. Den Deputéierte Claude Adam huet dobäi bemierkt, datt bei de Parlamentswalen 2013 90 % vun de Wieler fir eng Partei gestëmmt haten, déi fir den Tram war[41]. De 4. Juni 2014 huet d'Chamber mat 56 vu 60 Stëmmen de Gesetzprojet 6626 gestëmmt, mat deem 230 Milliounen Euro bewëllegt goufen, fir en Tram vun der Luxexpo op d'Stater Gare ze bauen[42]. Dobäi kommen eng 124 Millioune vun der Stad Lëtzebuerg, sou datt d'Gesamtkäschten (inklusiv den Ënnerhalt fir 4 Joer) bei 354 Milliounen Euro leie géifen.

En alternative Projet fir de Bau vun enger Seelbunn déi tëscht der Stater Gare an dem Kierchbierg fuere kéint, an deen och vun der Handwierkerkummer ënnerstëtzt gouf, ass awer vum Minister François Bausch ofgeleent ginn, well hien en als onrealistesch ugesinn huet[43]. D'Gesetz iwwer de Bau vun der Tramslinn tëscht der Stater Gare an der Luxexpo um Kierchbierg ass de 24. Juli 2014 ënnerschriwwen[42] an de 6. August publizéiert ginn[3].

Den 21. Oktober 2014 hunn de Minister fir Nohalteg Entwécklung an Infrastrukturen, François Bausch, fir de Lëtzebuerger Staat, souwéi d'Buergermeeschtesch Lydie Polfer an déi Éischt Schäffin Sam Tanson fir d'Stad Lëtzebuerg den Akt ënnerschriwwen, fir aus dem Groupement d'intérêt économique (GIE) eng Aktiëgesellschaft ze maachen[4][5][44].

Nuvola apps xmag.png Méi Informatioun doriwwer am Artikel: LuxTram

De Choix fir aus dem GIE eng privat a keng ëffentlech Gesellschaft ze maachen ass - den Autoritéiten no - drop zréckzeféieren datt et mat enger ëffentlecher Gesellschaft méi deier a méi komplizéiert gi wär, absënns wat d'Prozedure vun den ëffentlechen Aarbechten ugaange wier. Dës Entscheedung gouf besonnesch vum Landesverband, der gréisster Gewerkschaft vun den Eisebunner bedauert[45].

Bau an Ouverture vun der 1. Phas[änneren | Quelltext änneren]

D'Ramm 106 mécht Nuetstester an der Avenue John F. Kennedy (August 2017).

D'Viraarbechte fir en neien Tramsschapp hunn am Januar 2015 ugefaangen, mat den archeologeschen Ausgruewungen an dem Ofholze vu 4,4 ha Bësch un, do wou herno d'Rangéiergare hi kënnt. Als Kompensatiounsmoossnam ginn op enger anerer Plaz am Gréngewald 6,8 ha Bësch nei ugeluecht. De 15. Januar gouf de GIE vun der LuxTram S.A. iwwerholl. Am Februar ass d'Leedung vum Bau vun enger Association momentanée iwwerholl ginn, déi aus de Lëtzebuerger Firme Paul Wurth Geprolux, Luxplan SA, Beng architectes associés, Felgen et associés an der franséischer Firma Egis mat hirer Filial Atelier Villes et Paysages besteet[46]. Schliisslech hunn d'Aarbechte fir d'Verleeë vun den ënnerierdesche Leedungen am Mee ugefaangen[47]. Mam Zil fir LuxTram bei der Exploitatioun vun der éischter moderner Tramslinn vum Land ze hëllefen, gouf den 2. Juli 2015 e Kontrakt iwwer dräi Joer mat enger Grupp vun dräi franséischen Entreprisen ofgeschloss. Et handelt sech dobäi ëm Transdev, der Société d'économie mixte des transports en commun de l'agglomération nantaise (Semitan) an Transamo.

Mam Bau vun der Linn ass den 18. September 2015 ugefaange ginn. Als éischt gouf den Tramsschapp hannert der Luxexpo gebaut[48][49]. D'Renovéierung vun der Rouder Bréck huet dunn am Oktober ugefaangen, virun allem fir d'Bréck 2 Meter méi breet ze maachen, fir datt den Tram herno driwwer fuere kann. D'Aarbechte konnten dunn am Juli 2017 ofgeschloss ginn[50][51][52]. D'Viraarbechten um Kierchbierg an um Lampertsbierg hunn am Februar 2016 ugefaangen, wou ronn 50 Beem ewechgeholl an deelweis an eng Bamschoul ëmgeplanzt goufen. Méi spéit solle se erëm laanscht der Tramsstreck zréck gesat ginn[53][54].

D'Leedung fir de Bau vum éischten Deel vun der Linn ass am Mäerz 2016 engem Gruppement vu Firmen zougewise ginn. Et sinn dëst déi franséisch Firmen TSO, Muller TP an NGE GC an déi Lëtzebuerger Sopinor a Costantini. De Bau vun der Plattform, also do wou d'Schinne geluecht ginn, huet de Mount duerno ugefaangen. Zu deem Ament sinn d'Archeologe bei de Viraarbechten um Tracé duerch d'Stad op d'Grondmauere vun der Neipuertskapell gestouss.

Déi éischt Schinne goufen am Juli 2016 an der Avenue John F. Kennedy verluecht, do wou scho bei der Neiuluecht vun der Strooss eng Verkéiersspur fir den Tram prett gehale ginn. Zesummegeschweesst goufen d'Schinne vum 24. August un[55][56][57].

De Schantjen ass schëtzeg viru gaangen, verschidden Aarbechte konnten - op Grond vun enger Derogatioun - och während dem Kollektivcongé am Bausecteur realiséiert ginn. Just laanscht dem Glacis hunn d'Aarbechte wéinst der Schueberfouer musse rouen[58]. Ob während den Aarbechten oder am Definitiven, den Tram hëlt der Fouer 10 % vun de 45000 m2 Ausstellungsfläch ewech[59].

Am Abrëll 2017 ass bekannt ginn datt de Schantjen e gewësse Virsprong huet an datt d'Linn an der éischter Phas net nëmme bis virun d'Rout Bréck, ma eventuell bis bei de Groussen Theater opgoe kéint, méi fréi wéi dat fir dësen Deel virgesi war[60]. Virun der Rouider Bréck kënnt och d'Pafendaller Seelbunn un, déi vun der neier CFL-Halt Kierchbierg-Pafendall op der Nordstreck eropkënnt, an déi och am Dezember op geet.

No engem Ofkommes tëscht de Gewerkschaften an dem Patronat war d'Verleeë vun de Schinnen op der Rouder Bréck iwwer de Summer - während dem Kollektivcongé - zougelooss ginn[61]. No der Schueberfouer, Enn September 2017, gëtt festgehalen ob d'Streck bis bei den Neien Theater am Dezember 2017 opgoe wäert oder net. Wann dat net de Fall ass, da geet d'Streck Uganks 2018 op[62].

D'Aschalte vum Stroum an de Catenaire war den 10. Juli 2017[63]. Domat konnte vum 12. Juli un déi éischt Tester op der Linn gefuer ginn. Mat den Tester ass et dunn ëmmer nuets tëscht 21.00 a 5.00 Auer viru gaangen, mam Zil, datt all eenzel Ramm 150 km fiert, fir esou d'Materialausdauer ze préiwen[64][62]. Den 23. a 24. September 2017 war eng „Porte ouverte“ organiséiert ginn, wou déi Interesséiert sech e Bild vum neien Tram an dem Tramsschapp maache konnten. Bei der éischter Faart mat Passagéier ronderëm den Tramsschapp koum et zu engem klengen Accident, well e provisoresche Quai ze vill no bei d'Schinne gebaut gi war[65].

D'ëffentlech Beliichtung an de Mobilier laanscht d'Streck ginn am September montéiert an d'Tramshaisercher am November. Da ginn och Testfaarten am normale Verkéier, awer ouni Passagéier gemaacht. Den 10. Dezember 2017 geet den éischten Deel vun der Streck op[66].

Bau vun den nächste Phasen[änneren | Quelltext änneren]

D'Linn gëtt duerno iwwer de Lampertsbierg bis op d'Stäreplaz verlängert (Abrëll 2018)[61] an dann - am Laf vun 2018 - iwwer eng Streck vun 3,6 km ouni Catenairë bis an de Garer Quartier[61]. Duerno geet et 2019 weider iwwer Bouneweg, laanscht de Lycée technique de Bonnevoie bis op d'Cloche d'Or bei den neien nationale Foussballstadion. Am Norde gëtt d'Streck vun der Luxexpo bis op de Fluchhafe Findel verlängert (2020-2021). Den definitiven Tracé féiert iwwer 16 km an huet 24 Statiounen[61][67]. D'Streck bis op de Fluchhafen ass 4,5 km laang, den Tram kann do mat bis zu 70 km/h fueren a brauch dofir ronn 7 Minutten[68].

Fir d'Verbindung vun der Gare bis op d'Cloche d'Or muss de Pont Jean-Pierre Buchler erneiert gi fir datt den Tram driwwer fuere kann. Des Weidere gëtt op der Bouneweger Säit, op Terrainen déi aktuell brooch leien, déi nei Plattform fir den Tram an eng nei Strooss als Ersatz fir déi aktuell N3 (Diddenuewener Strooss) gebaut[69]. Beim südlechen Terminus hunn d'Terrassementsaarbechte fir de Park-and-ride an den neie Foussballsstadion am Mäerz 2017 ugefaangen[70].

Käschten a Finanzement vum Projet[änneren | Quelltext änneren]

Fir den Tracé vum Kierchbierg bis op d'Gare gëtt de Käschtepunkt op 565 Milliounen Euro geschat. De Staat iwwerhëlt ⅔ vun de Käschten an ⅓ gëtt vun der Stad Lëtzebuerg gedroen. Bis ewell sinn awer nëmmen 230,52 Milliounen Euro vun der Chamber gestëmmt ginn[16][71][72].

Am Abrëll 2013 goufen d'Käschte fir den Tracé Luxexpo - Findel op 84 Milliounen an d'Streck Gare - Cloche d'Or op 120 Milliounen Euro geschat[71].

Ausbaupläng[änneren | Quelltext änneren]

Fir d'Zäit no 2021, waren uganks vum François Bausch am Joer 2016 dräi Extensiounen a Betruecht gezu ginn: eng éischt op Leideleng, eng zweet op Bartreng an eng drëtt bei de Mediapark um Kierchbierg, an der Géigend vum Wunnquartier Domaine du Kiem. D'Linn kéint gespléckt ginn, sou datt eng Faart iwwer déi aner vun der Luxexpo aus bei de Mediapark fuere géif an déi aner op de Fluchhafen[73][74]. Am Juni 2017 gouf d'Prioritéit dunn awer vum Nohaltegkeetsminister éischter op eng zweet Linn geluecht, déi op enger Längt vum 16 km iwwer Mamer bis op de Wandhaff fuere kéint[75].

Streck a Statiounen[änneren | Quelltext änneren]

Wa se bis fäerdeg gebaut ass, huet d'Linn eng Längt vu 16 km. Se gëtt mat 750 Volt Gläichstroum alimentéiert[76]. Op der 3,6 km laanger Streck tëscht der Rouder Bréck an der Gare kritt den Tram de Stroum aus Superkondensatoren, et brauchen also keng Pottoen a Catenairen opgeriicht ze ginn, déi den architektoneschen an historesche Patrimoine vun der Stad verschampeléiere géifen[77][78]. Um Kierchbierg gëtt op der Plattform vum Tram Wues geséint. Um ganzen Trajet vun der Linn ass d'Plattform exklusiv fir den Tram reservéiert[78][79]. Laanscht den Tracé vun der Linn ginn nei Vëlosweeër ugeluecht an et kommen och nei Vel'oH-Statioune bäi[79]. Op der kompletter Streck - tëscht dem Findel an der Cloche d'Or - ginn et herno néng sou genannt intermodal pôle d'échanges (fr) fir do wou déi meescht Leit an d'Stad fueren, tëscht dem Tram, dem Bus, dem Auto (Park-and-ride) an dem Vëlo ëmklammen ze kënnen[79].

Streckeféierung[änneren | Quelltext änneren]

Vereelzt Fotomontage vum zukünftegen Tram an der Neier Avenue (d'Stroumversuergung ass geplangt fir ënnerierdesch ze sinn, an net iwwer Catenairen, wéi ugedeit).

D'Linn ass hei vun Norden a Richtung Süde beschriwwen, mat der ganzer Streck, sou wéi se fir 2021 geplangt ass[80].

D'Linn fänkt ëstlech vum Fluchhafen-Terminal um Findel un a verleeft dann a Richtung vum Park-and-ride deen um Héienhaff, nieft dem Verdeeler Sennengerbierg vun der Autobunn gebaut gëtt. Se geet dann ënnert der Nationalstrooss erduerch a verleeft da parallel mat der Autobunn, laanscht de Verdeeler Gréngewald (Kräizung mat der Nordstrooss), féiert dann iwwer eng Bréck iwwer d'Autobunn a laanscht den neien Tramsschapp, der Rangéiergare vun der Linn.

D'Linn kënnt da beim Rond-point Serra am Quartier Kierchbierg un, wou den zweete Park-and-Ride vun der Linn ass, bei der Luxexpo. Hei ass och provisoresch den nërdlechen Terminus vun der Linn, fir d'Zäitspan vun 2017 bis 2021. D'Linn féiert dann iwwert d'ganzt Längt vun der Avenue John F. Kennedy weider bis bei de virleefeg südlechen Terminus virun der Rouder Bréck. Hei kann een an d'Seelbunn Pafendall-Kierchbierg ëmklamme fir op der CFL-Halt Kierchbierg-Pafendall den Zuch ze huelen. Dës CFL Halt geet de selwechten Dag wéi den Tram, den 10. Dezember 2017, op.

Den Tram fiert da weider iwwer d'Rout Bréck an dréint um Rond-point Schuman no riets virun de Groussen Theater, dann no lénks iwwer d'Allée Scheffer laanscht de Glacis an den Nikloskierfecht bis op d'Stäreplaz, wou de provisoreschen Terminus am Abrëll 2018 wäert sinn.

Vun der Stäreplaz geet d'Linn weider iwwer d'Arsenalstrooss an d'Uewerstad, dann no riets iwwer de Boulevard Royal, laanscht den Hamilius an iwwer d'Nei Bréck an de Garer Quartier. Iwwer d'Nei Avenue fiert d'Linn weider bis virun d'Stater Gare, wou 2019 de provisoreschen Terminus soll sinn.

Vun 2019 u geet d'Linn viru Richtung Bouneweg an iwwerquiert d'Eisebunnsschinnen iwwer d'Jean-Pierre-Büchler-Bréck, féiert dann iwwer en neien Tracé vun der N3 ëstlech laanscht d'CFL-Ateliere bis an d'Géigend vum Lycée technique de Bonnevoie. Nordwestlech geet et - iwwer den Territoire vun der Hesper Gemeng - laanscht den Houwald viru bis bei d'Gare Houwald, nieft dem Verdeeler Hesper vun der A3. Hei ass dann den drëtte Park-and-ride vun der Linn. Iwwer eng nei Bréck fiert d'Linn iwwer d'Autobunn an de Gaasperecher Bann. Se fiert dann duerch d'Rue Albert Einstein an de Boulevard de Kockelscheuer, iwwer eng weider nei Bréck op déi südlech Säit vun der A6. Do dréint d'Streck dann an engem grousse Bou Richtung Weste bis op de südlechen Terminus vun der Linn. Hei gëtt an der Géigend vum neien Nationalstadion um Bord vum Quartier Zéisseng a südlech vun der Kräizung tëscht der N4 an dem CR186 de véierte Park-and-ride gebaut[81].

D'Renovatiounsaarbechten op der Rouder Bréck (2016)

Et mussen awer eng Rei Bauwierker renovéiert oder nei gebaut ginn:

Lëscht vun de Statiounen[änneren | Quelltext änneren]

Dës Tabell gëtt en Iwwerbléck iwwer déi 24 Statioune vun der Linn (opgelëscht vun Norden a Richtung Süden), wéi se - nom aktuellen Informatiounsstand(August 2017) - bis 2021 virgesi sinn. D'Nimm vun de Statiounen déi nach net offiziell sinn, si schif geschriwwen. D'Statioune mat engem roude Symbol BSicon HST.svg ginn den 10. Dezember 2017 op. Déi, déi méi spéit opginn, si rosa gezeechent BSicon exHST.svg. (D'Situatioun vun der Halt Theater ass nach net ganz gekläert ass)

Lëscht vun de Statiounen
Halt
{{{1}}}
Koordinaten Uertschaft,
Quartier (Lieu-dit)
Korrespondenz Bemierkung
BSicon exKHSTa.svg Fluchhafe Findel 49° 38’ 07’’ N 06° 13’ 02’’ O Nidderaanwen geet 2021 op
BSicon exHST.svg Héienhaff 49° 38’ 28’’ N 06° 13’ 05’’ O Nidderaanwen, Héienhaff Sinnbild P-R.svg geet 2021 op
BSicon KHSTxa.svg Luxexpo 49° 38’ 07’’ N 06° 10’ 33’’ O Lëtzebuerg, Kierchbierg Sinnbild P-R.svg
BSicon HST.svg Alphonse Weicker 49° 37’ 56’’ N 06° 10’ 16’’ O Lëtzebuerg, Kierchbierg
BSicon HST.svg Nationalbibliothéik -
Bibliothèque nationale
49° 37’ 46’’ N 06° 10’ 00’’ O Lëtzebuerg, Kierchbierg
BSicon HST.svg Universitéit 49° 37’ 34’’ N 06° 09’ 39’’ O Lëtzebuerg, Kierchbierg
BSicon HST.svg Coque 49° 37’ 23’’ N 06° 09’ 17’’ O Lëtzebuerg, Kierchbierg
BSicon HST.svg Europaparlament /
Parlement européen
49° 37’ 15’’ N 06° 08’ 55’’ O Lëtzebuerg, Kierchbierg
BSicon HST.svg Philharmonie - Mudam 49° 37’ 10’’ N 06° 08’ 31’’ O Lëtzebuerg, Kierchbierg
BSicon KHSTxe.svg Pafendall - Rout Bréck 49° 37’ 07’’ N 06° 08’ 11’’ O Lëtzebuerg, Kierchbierg Funiculaire Pafendall-Kierchbierg
CFL Logo.png Linn 1
BSicon exHST.svg Theater 49° 37’ 03’’ N 06° 07’ 32’’ O Lëtzebuerg, Lampertsbierg geet am Dezember 2017
oder Januar 2018 o
p
BSicon exHST.svg Faïencerie 49° 36’ 58’’ N 06° 07’ 17’’ O Lëtzebuerg, Lampertsbierg geet am Abrëll 2018 op
BSicon exHST.svg Stäreplaz / Étoile 49° 36’ 50’’ N 06° 07’ 10’’ O Lëtzebuerg,

Rollengergronn / Belair

geet am Abrëll 2018 op
BSicon exHST.svg Hamilius 49° 36’ 40’’ N 06° 07’ 34’’ O Lëtzebuerg, Uewerstad geet 2018 op
BSicon exHST.svg Place des Martyrs 49° 36’ 24’’ N 06° 07’ 42’’ O Lëtzebuerg, Gare geet 2018 op
BSicon exHST.svg Place de Paris 49° 36’ 13’’ N 06° 07’ 52’’ O Lëtzebuerg, Gare geet 2018 op
BSicon exHST.svg Gare Centrale 49° 35’ 58’’ N 06° 07’ 58’’ O Lëtzebuerg, Gare CFL Logo.png geet 2018 op
BSicon exHST.svg Numm net bekannt 49° 35’ 40’’ N 06° 08’ 11’’ O Lëtzebuerg, Bouneweg-Süd geet 2018 op
BSicon exHST.svg Lycée Bonnevoie 49° 35’ 21’’ N 06° 08’ 21’’ O Lëtzebuerg, Bouneweg-Süd geet 2019 op
BSicon exHST.svg Numm net bekannt 49° 34’ 58’’ N 06° 08’ 12’’ O Hesper, Houwald geet 2019 op
BSicon exHST.svg Houwald 49° 34’ 52’’ N 06° 07’ 57’’ O Hesper, Houwald Sinnbild P-R.svg CFL Logo.png geet 2019 op
BSicon exHST.svg Numm net bekannt 49° 35’ 02’’ N 06° 07’ 30’’ O Lëtzebuerg, Gaasperech geet 2019 op
BSicon exHST.svg Numm net bekannt 49° 34’ 49’’ N 06° 07’ 15’’ O Lëtzebuerg, Gaasperech geet 2019 op
BSicon exKHSTe.svg Cloche-d'Or 49° 34’ 35’’ N 06° 06’ 43’’ O Lëtzebuerg, Zéisseng Sinnbild P-R.svg geet 2019 op

Equipement vun de Statiounen[änneren | Quelltext änneren]

All d'Statioune gi mat Informatiounssaile fir d'Passagéier equipéiert, wou ee gesäit wéini den nächsten Tram kënnt oder wa Stéierungen op der Linn sinn. D'Statioune sinn all accessibel fir Leit mat ageschränkter Mobilitéit, och fir Leit am Rollstull. Se hu meeschtens säitlech Quaie mat enger Längt vu 45 Meter déi vis-a-vis ee vun deem aneren ugeluecht sinn.

D'Tramshaisercher op de Statioune gi vun der franséischer Gesellschaft MobilConcepts, am Kader vun engem Kontrakt vun 2 Milliounen Euro installéiert[82]. Se goufe vum Designer Marc Aurel entworf a si stolgro fir sech gutt an d'städtescht Ëmfeld z'integréieren[82]. Den Entretien an d'Gestioun vun de Reklamme gëtt fir 10 Joer vun IP Luxembourg Broadcasting Center Europe, enger Filial vum RTL Grupp assuréiert[82].

Uganks war am Februar 2009 en internationalen Architekteconcours organiséiert gi wou et drëm goung fir e personaliséierte Mobilier (Haisercher, Vëlosstänner, Dreckskëschten, asw.) ze definéieren. De Concours war deemools vum Londoner Büro Lifschutz Davidson Sandilands Island Studios gewonne ginn[83]. Schlussendlech gouf awer decidéiert kee personaliséierte Mobilier ze huelen, ma ee vun der Staang, absënns fir mam existente Mobilier an der Stad ze harmoniséieren[84].

Am Februar 2017 goufen déi offiziell Nimm vun 11 Statioune bekannt gemaacht: vun den 8 déi vun 2017 un ugefuer ginn a vun deenen dräi bis op d'Stäreplaz. D'Nimm bezéien sech op Plazen déi ugefuer ginn a sinn deels op Franséisch, op Lëtzebuergesch oder an deenen zwou Sproochen[85].

Betrib[änneren | Quelltext änneren]

De Logo vum Bedreiwer LuxTram

De Betrib vun der Linn gëtt vu LuxTram S.A. assuréiert. Den Tram fiert wiertes an de Spëtzestonnen all dräi a baussent de Spëtzestonnen all 5 Minutten[86]. D'kommerziell Vitess läit bei ongeféier 20 km/h[86]. Fir d'Streck vun der Luxexpo bis bei d'Rout Bréck brauch den Tram 11 Minutten[87].

Rullmaterial[änneren | Quelltext änneren]

Viischt Vue vun der Tramsmaquette.

D'Linn gëtt am Ganzen mat 32 Rammen „Urbos 3“ exploitéiert vun deenen der 2017 just néng geliwwert ginn[44]. Se gi vun der spuenescher Firma CAF (Construcciones y auxiliar de ferrocarriles) gebaut, déi hire Sëtz zu Beasain am Spuenesche Baskeland huet[88]. A priori ginn d'Ramme vun 101 bis 132 nummeréiert[89][90].

Géint de Konkurrent Alstom huet CAF den 18. Mee 2015 den Zouschlag kritt fir d'Rullmaterial vum neien Tram ze liwweren an domat eng Commande am Wäert vun 83 Milliounen Euro. Den Optrag ëmfaasst 21 Ramme vun allkéiers 45 Meter Längt (déi awer nach - wann néideg - 10 Meter méi laang gemaacht kënne ginn[56]) an enger Breet vun 2,65 Meter. Pro Zuch kënne 450 Leit transportéiert ginn.

Eng technesch Eegenaart ass, datt d'Zich sou equipéiert sinn, datt se deen Deel vun der Stréck, deen duerch de Stadzentrum féiert (3,6 km), ouni Catenaire fuere kënnen. Dobäi ginn se mat Stroum aus Superkondensatore vum Typ Rapid Charge Accumulator ugedriwwen, déi déi spuenesch Firma schon an den Tramsreseauen zu Saragossa an zu Sevilla am Gebrauch huet. Den Tram gëtt dann iwwer e System opgelueden deen an der Plattform vun der Statioun agebaut ass[77][91]. D'Ramme sinn all klimatiséiert, hunn USB-Steckeren eng eng tram-typesch Schell fir d'Foussgänger ze warnen. Dës Schell kléngt esou, wéi déi vum fréieren Tram[92].

De spezifeschen Design vun de Ramme gouf vum Erich Rhinn mat der Agence Avant-première entworf. Owes sinn d'Diere faarweg beliicht, mat allkéiers enger anerer Faarf pro Module. Dës Beliichtung gouf vun de Kënschtler Michel Léonardi an Isabelle Corten entworf. Den Eric Rhinn huet virdrun den Design vun de Ramme vum Tram vu Besançon, wou deeselwechte Modell vu CAF fiert, entwéckelt[93][94]. Den Design fir Lëtzebuerg gouf zréckbehale well en d'Architektur vun den eenzele Stater Quartiere respektéiert[95]. Eng Maquette am Moossstaf 1:1 gouf der Ëffentlechkeet tëscht Enn 2015 an Ufank 2016 virgestallt[94][96]. D'Awunner konnten deemools déi bannenzeg Amenagementer entdecken a verschidden Doleance konnten nach berécksiichtegt ginn (Sëtzer, Plaz vun de Staange fir sech unzehalen, asw.)[97].

Déi éischt Ramm (2 Kabinnen a 7 Modullen) gouf den 8. Februar 2017 an der Nuecht geliwwert[89][98]. De Rescht vun der Serie gouf progressiv duerno geliwwert, mat ongeféier enger Ramm am Mount (bis den August 2017 goufe 6 Ramme geliwwert). Fir Enn 2017 den éischten Deel vun der Streck opzemaachen, sinn néng rammen néideg[44]. RTL Radio Lëtzebuerg hat am Mäerz 2017 e Concours lancéiert fir en Spëtznumm fir den Tram ze sichen; de Choix war op Siggi gefall[99].

LuxTram brauch och e puer Streckegefierer, dorënner e Mercedes-Unimog fir Stroossen- a Schinneverkéier. D'Gefier ass eng Zort Leederwon, kann awer och eng Ramm ofschleefen[100].

Tramsschapp[änneren | Quelltext änneren]

Vue vum Neien Tramsschapp: d'Verwaltungsgebai an am Hannergrond den Depot (lénks) an d'Atelieren (riets).
Vue op d'Verwaltungsgebai um Site vum Neien Tramsschapp

Den Entretien vun den Tramme gëtt am “Neien Tramsschapp” (offiziell: Centre de remisage et de maintenance, gekierzt CRM) gemaacht. Den Tramsschapp läit nordëstlech vun der Halt Luxexpo an ass vun do aus iwwer en Accès un d'Linn ugeschloss iwwer dee méi spéit och d'Verlängerung a Richtung Findel gebaut gëtt.

Wann d'Linn 2021 bis fäerdeg gebaut ass, ginn am Tramsschapp déi 32 Ramme geparkt déi fir de Betrib gebraucht ginn. Hei gëtt och den Entretien vun de Gefierer gemaacht an et gëtt eng zentral Kontrollstatioun vun der Linn installéiert. Den Neien Tramsschapp läit op enger Fläch vun 3,3 ha (dovunner 1,39 ha Verwaltungsgebaier) tëscht der Luxexpo an der Autobunn, am Gréngewald, op der Grenz vun der Stad Lëtzebuerg an der Gemeng Nidderaanwen[48].

De Komplex begräift dräi Gebaier, déi - fir sech gutt an d'Ëmfeld vum Gréngewald unzepassen - Fassaden aus net-traitéiertem Holz hunn. D'Diech gi begréngt a mat Sonnekollekteren equipéiert[49][101][102]. Dat éischt Gebai ass den iwwerdaachten Depot mat aachte Gleiser wou déi 45 Meter laang Rammen ofgestallt kënne ginn[101][103][104]. Am zweete Gebai ass den Entretiensatelier[104], deen am Fong an zwéin Deeler opgedeelt ass[103]: en éischten Deel mat zwéi Gleiser mat enger Wäschmaschinn fir d'Rammen. Dräi Véierel vum Waasser wat an dëser Wäschmaschinn gebraucht gëtt, gëtt nees recycléiert[56]. Hei ginn d'Ramme bannen a bausse gebotzt, an enger Fosse kënne s'inspizéiert a gefléckt ginn, d'Sandkëschte kënnen opgefëllt[101][103] an d'Rieder reprofiléiert ginn. Am zweeten Deel sinn dräi Entretiensgleiser wou et och en Accès op den Daach vun de Ramme gëtt. Eent vun de Gleiser ass mat engem mobilen Hydraulikzylinder equipéiert fir d'Dréigesteller wiesselen ze kënnen[103]. Am drëtte Gebai ass d'Verwaltung, d'Iwwerwaachungszentral vun der Linn an zënter Januar 2017 de Siège vu LuxTram SA, dee virdrun an der Arsenalstrooss war[101][103][104]. De ganze Komplex, deen 2015 ugefaangen ze baue gouf, ass zënter dem Fréijoer 2017 a Betrib[101][104].

Fueren a Signalisatioun[änneren | Quelltext änneren]

Op der Tramslinn gëtt „op Siicht“ gefuer, dat heescht, datt et op der Streck just Schëlter fit d'Vitess-Limitatioun, fir d'Sécherung vun der Streck oder fir d'Iwwerfuere vu Kräizunge gëtt.

Wat d'Verkéiersluuchte fir d'Iwwerfuere vu Kräizungen ugeet, sou gëlle fir den Tram dem Lëtzebuerger Code de la route no déi speziell Verkéiersluuchte wéi se och op de Busspure gebraucht ginn:

  • En horizontale Stréch heescht, datt een obligatoresch stallhale muss;
  • E vertikale Stréch heescht, datt ee fräi fuere kann; weist de Stréch no uewe riets oder uewe lénks, da kann een nëmmen an déi Richtung fräi fuere wou de Stréch hiweist. Wann de Buschauffer deenen anere Chaufferen d'Virfaart iwwerloosse muss, da gëtt dëst mat engem wäissen Dräieck ugewisen, deen d'Spëtzt no ënnen huet;
  • E Rondel weist un, datt et drop an drun ass, datt d'Richtung wiesselt an där de Verkéier fléisst an datt et verbueden ass weider ze fueren. Dëse Verbuet gëllt net fir déi Chaufferen déi - am Ament wou de Rondel opliicht – sou no derbäi sinn, datt se net méi an den néidege Sécherheetskonditioune stoe bleiwe kënnen. De Rondel weist awer och nach deene Chaufferen, déi an der Kräizung stinn, un datt se d'Kräizung fräi maache mussen;
  • En Dräieck mat der Spëtz no ënnen ersetzt de vertikale Stréck am Fall wou ee fuere kann, awer dem anere Verkéier d'Virfaart iwwerloosse muss.

Dës speziell Luuchte liichte wäiss oder hellgiel.

Zwéin aner Signaler déi spezifesch fir den Tram sinn, bestinn aus Buschtawen a si vun der däitscher Tramssignalisatioun iwwerholl ginn:

  • „A“ (angemeldet): gëtt iwwer dem horizontale Stréch ubruecht a weist un, datt jee nodeem, den Tram vum Prioritéitssystem fir d'Verkéiersluuchten erkannt gouf;
  • „T“ (Türen schließen): kann tëscht dem horizontalen a vertikale Stréch ubruecht ginn a weist - op de Statiounen déi direkt virun enger Kräizung leien - am Luuchtenzyklus den idealen Ament un fir d'Diere vum Tram zou ze maachen, fir gläich kënne fort ze fueren.

Fir d'Signaler virun de Weiche gëllen dës Aspekter: rout fir stoen ze bleiwen, gréng fir eng fräi Streck an orange, wann d'Streck fräi ass, d'Weich awer an eng aner Richtung gestallt ass. D'Signaler weisen eng giel Zuel „750 “un, wann d'Catenairen ënner Stroum stinn a blénke giel wa kee Stroum dran ass.

Fir d'Bedreiwe vun der Linn ginn an enger éischter Phas 30 Tramschauffere gebraucht, déi aus 900 Kandidaturen eraus gesicht goufen[92]. Anescht wéi zum Beispill bei de Stater Bussen oder beim TICE wou d'Buschauffere Fonctionnaire sinn, ass d'Fuerpersonal vum Tram als Salarié agestallt well LuxTram eng Gesellschaft ënner privatem Recht ass. D'Tramschauffere mussen awer capabel sinn am Tram Matdeelungen an den dräi Sprooche Lëtzebuergesch, Franséisch an Däitsch ze maachen[105].

Tarifikatioun a Finanzement[änneren | Quelltext änneren]

Am Tram zielt déiselwecht Tarifikatioun wéi och soss am ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg (AVL, CFL, RGTR an TICE), deemno dee sougenannten Eenheetstarif, deen et zënter dem 1. Januar 1991 gëtt[106].

Mat engem Kuerzzäitbilljee kann een zum Beispill, iwwer egal wat fir eng Distanz, mat alle Servicer vum ëffentlechen Transport fueren.

D'Finanzement vun der Linn (Entretien, Material, Personalkäschten) gëtt vu LuxTram assuréiert. D'Recette vum Billjeesverkaf ginn net duer fir d'Käschten ze decken an de Staat iwwerhëlt d'Differenz.

Trafic[änneren | Quelltext änneren]

Mat engem 3-Minutten-Takt kritt d'Linn eng Kapassitéit vu knapp 10.000 Passagéier pro Stonn a Richtung, géintiwwer vu ronn 2.500 Passagéier fir de Bus. D'Benotzung vun der Linn gëtt op 110.000 Passagéier pro Dag geschat[107].

Ronderëm den Tram[änneren | Quelltext änneren]

Tourismus[änneren | Quelltext änneren]

Wann d'Linn 2021 bis fäerdeg ass, fiert se (vum Norden a Richtung Süden) dës Touristenattraktiounen a Monumenter un:

Literatur[änneren | Quelltext änneren]

Kuckt och[änneren | Quelltext änneren]

Um Spaweck[änneren | Quelltext änneren]

Commons: Stater Tram – Biller, Videoen oder Audiodateien

Referenzen an Notten[Quelltext änneren]

  1. Memorial C, Nr 120/2001, S. 5721
  2. Memorial C, Nr 2458/2007, S. 117458
  3. 3,0 3,1 Loi du 24 juillet 2014 portant sur la construction d'une ligne de tramway à Luxembourg entre la Gare Centrale et le Circuit de la Foire Internationale au Kirchberg Memorial A, 154/2014, S. 2348 op legilux.lu (gekuckt den 12. August 2014)
  4. 4,0 4,1 Memorial C, 3450/2014, S. 165599
  5. 5,0 5,1 Memorial C. 3544/2014, S.170072 Memorial C. 3544/2014, S.170072
  6. Memorial C, 393/2015, S. 18836
  7. Il y a cinquante ans disparaissait le dernier tram op wort.lu de 4. Juli 2014 (gekuckt den 31. Juli 2017)
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 8,8 "Historique" op der Websäit vun der TRAM A.s.b.l. (gekuckt den 3. August 2017)
  9. E modernen Tram fir Lëtzebuerg - eng Investitioun an d’Zukunft op rail.lu (gekuckt den 3. August 2017)
  10. Vorsicht! Tram am Lëtzebuerger Land, de 5. Juni 1998, Säit 3 (gekuckt de 7. August 2017)
  11. Ville de Luxembourg: le tram léger sur de bonnes voies op Paperjam.lu de 24. Mäerz 2006 (gekuckt den 3. August 2017)
  12. 12,0 12,1 Raccordement ferroviaire de Kirchberg et de Findel op gouvernement.lu den 13. Januar 2003 (gekuckt de 5. August 2017)
  13. Loi du 18 décembre 2003 modifiant la loi du 10 mai 1995 relative à la gestion de l'infrastructure ferroviaire. am Memorial A 195 vum 31/12/2003 (gekuckt de 5. August 2017)
  14. Memorial C 1093/2004, S. 52418
  15. Der City-Tunnel ist DIE Lösung op adr.lu (gekuckt de 5. August 2017)
  16. 16,0 16,1 16,2 Dossier Luxtram: Ce que l'on sait, ce que l'on ne sait pas op 5minutes.lu de 6. Februar 2017 (gekuckt de 6. August 2017)
  17. 17,0 17,1 17,2 La constitution du GIE « LuxTram » Dossier de presse op mt.public.lu (gekuckt de 6. August 2017)
  18. « Le tram n'est rien d'autre qu'une variante folklorique du bus! » "Historique" op der Websäit vun der TRAM A.s.b.l. (gekuckt den 3. August 2017)
  19. Projet de tramways de la Ville de Luxembourg, op rail.lu (gekuckt de 6. August 2017)
  20. Luxtram : le futur tram de Luxembourg, op gtf.be, Websäit vum Groupement belge pour la promotion et l'exploitation Touristique du transport ferroviaire (gekuckt de 6. August 2017t
  21. Patrick Théry, On a beau dire, le tram est bel et bien sur les rails op lessentiel.lu de 26. September 2010 (gekuckt de 6. August 2017)
  22. Le tram va redessiner les artères de Luxembourg op lessentiel.lu de 15. September 2009 (gekuckt de 6. August 2017)
  23. Des forages sur le futur tracé du tram op lessentiel.lu den 23. August 2010 (gekuckt de 6. August 2017)
  24. Référendum sur le tram: il faudra attendre l'avis du gouvernement op wort.lu de 14. Mäerz 2012 (gekuckt de 6. August 2017)
  25. L'ADR veut un référendum sur le tram op wort.lu de 14. Mäerz 2012 (gekuckt de 6. August 2017)
  26. City-tunnel vs tram: il n'y aura pas de référendum op wort.lu de 25. Mäerz 2012 (gekuckt de 6. August 2017)
  27. 320 millions d'euros pour la première phase du tram op wort.lu de 15. Juni 2012 (gekuckt de 6. Augsut 2017)
  28. Parfois jugé trop cher ou inutile, le tram circulera à Luxembourg en 2017 op wort.lu de 27. Juni 2012 (gekuckt de 6. August 2017)
  29. Un réseau de bus adapté à la future ligne de tram op lessentiel.lu de 24 Abrëll 2012 (gekuckt de 6. August 2017)
  30. Feu vert pour le tram qui reliera la gare centrale à Luxexpo op wort.lu den 28. September 2013 (gekuckt de 6. August 2017)
  31. Le tram n'est pas une solution, selon le Conseil d'Etat op www.wort.lu den 22. Januar 2014 (gekuckt den 10. August 2017)
  32. Tram à Luxembourg: le Conseil d'Etat pinaille, le Ministre lui répond den 30. Januar 2014 op wort.lu (geckucht den 10. August 2017
  33. L'ADR veut un référendum sur le tram, op www.wort.lu de 25. Februar 2014 (gekuckt den 10. August 2017)
  34. Le pont Adolphe au chômage technique à partir du premier week-end de mars op wort.lu den 11. Februar 2014 (gekuckt den 12. August 2017)
  35. Prett fir weider 100 Joer: Reouverture de 25. Mäerz op rtl.lu am Mäerz 2017 (gekuckt den 12. August 2017)
  36. Luxembourg: le tram enlève le haut op wort.lu den 30. Abrëll 2014 (gekuckt den 12. August 2017)
  37. Tram à Luxembourg: le tracé initial doit être prolongé op wort.lu den 30. Abrëll 2014 (gekuckt den 12. August 2017)
  38. Tram: trois bourgmestres ont l'impression d'avoir été dupés op wort.lu de 4. Abrëll 2014 (gekuckt den 12. August 2017)
  39. Sept personnes sur dix se disent favorables au tram op lessentiel.lu de 15. Mee 2014 (gekuckt den 12. August 2017)
  40. Le référendum sur le tram obtient 4 500 signatures op lessentiel.lu den 2. Mee 2014 (gekuckt den 12. August 2017)
  41. Laurence Bervard, Les députés rejettent l'idée d'un référendum op lessentiel.lu de 27. Mee 2014 (gekuckt den 12. August 2017)
  42. 42,0 42,1 [1] „Projet de loi portant sur la construction d'une ligne de tramway à Luxembourg entre la Gare Centrale et le Circuit de la Foire Internationale au Kirchberg“ op chd.lu, der Websäit vun der Chambre des députés (gekuckt den 12. August 2017)
  43. La Chambre des métiers défend le téléphérique op lessentiel.lu den 2. Abrëll 2014 (gekuckt den 12. August 2017)
  44. 44,0 44,1 44,2 Maurice Fick, "Premier tronçon du Tram mis en service au second semestre 2017" op wort.lu den 21. Oktober 2014 (gekuckt de 17. August 2017)
  45. Tram : le syndicat des cheminots prépare déjà son implantation auprès des futurs conducteurs op lequotidien.lu den 9. Juli 2015 (gekuckt den 12. August 2017)
  46. 9 entreprises pour la conception du tram op wort.lu de 15. Februar 2015 (gekuckt den 12. August 2017)
  47. Transports urbains : les premiers travaux se trament (Vidéo) op lequotidien.lu de 6. Februar 2015 (gekuckt den 12. August 2017)
  48. 48,0 48,1 Tram: place au futur centre de maintenance op wort.lu den 18. September 2015 (gekuckt den 12. August 2017)
  49. 49,0 49,1 John Chalmers, LuxTram Infrastructure Work to Start in 2015 op chronicle.lu de 16. Februar 2015 (gekuckt den 20. August 2017)
  50. Le Pont Rouge va être élargi de 2 mètres op wort.lu de 17. September 2015 (gekuckt den 12. August 2017)
  51. Rénovation du Pont Rouge: léger retard dans les travaux op wort.lu den 20. Februar 2016 (gekuckt den 12. August 2017)
  52. Luxembourg : deux week-ends de travaux sur le pont rouge op lequotidien.lu den 12. Juli 2017 (gekuckt den 12. August 2017)
  53. Une cinquantaine d'arbres déménagent pour faire place au tram op wort.lu den 12. Februar 2016 (gekuckt den 12. August 2017)
  54. Jean-Michel Hennebert, Le chantier du tram de part et d'autre du Pont Rouge op paperjam.lu den 1. Februar 2016 (gekuckt den 12. August 2017)
  55. Les premiers rails du tram sont posés op wort.lu den 21. Juli 2016 (gekuckt den 12. August 2017)
  56. 56,0 56,1 56,2 A quoi ressemble le centre de maintenance du tram? op wort.lu den 29. August 2016 (gekuckt den 12. August 2017)
  57. Significant Milestone Reached as First LuxTram Tracks Laid op chronicle.lu de 25. August 2016 (gekuckt den 12. August 2017)
  58. Luxembourg : pendant l’été, rien n’arrête le tram op lequotidien.lu den 2. August 20156 (gekuckt den 12. August 2017)
  59. Le tram au Glacis: champ libre pour la Schueberfouer op wort.lu den 8. Mee 2017 (gekuckt den 12. August 2017)
  60. Hubert Gamelon, Tram de Luxembourg : le chantier a de l’avance op lequotidien.lu de 14. Abrëll 2017 (gekuckt den 13. August 2017)
  61. 61,0 61,1 61,2 61,3 Jean-Michel Hennebert, Un pas de plus vers un premier tronçon plus long op paperjam.lu den 13. Juli 2017 (gekuckt den 13. August 2017)
  62. 62,0 62,1 Maurice Fick, Le tram pourrait passer le Pont Rouge avant la fin 2017! op wort.lu de 26. Juli 2017 (gekuckt den 13. August 2017)
  63. Tramway de Luxembourg : les premiers tests auront lieu mercredi prochain op lequotidien.lu de 7. Juli 2017 (gekuckt den 13. August 2017)
  64. La première sortie du tram sous la pluie op lessentiel.lu den 12. Juli 2017 (gekuckt den 13. August 2017)
  65. Unglück am Tag der offenen Tür - Tram bleibt auf der Strecke, op wort.lu den 23. September 2017, gekuckt den 24. September 2017
  66. Erwan Nonet, Luxembourg : le tram est dans les temps et roulera le 10 décembre op lequotidien.lu de 14. Juni 2017 (gekuckt den 13. August 2017)
  67. [Vidéo] De la Cloche d’Or au Findel : le parcours du tram dévoilé en intégralité op lequotidien.lu de 27. Oktober 2016 (gekuckt de 14. August 2017)
  68. Mathieu Vacon, Sept minutes pour aller du Kirchberg au Findel op lessentiel.lu den 18. Januar 2017 (gekuckt de 14. August 2017)
  69. Jean-Michel Hennebert, Mettre fin à «un véritable gâchis de terrains» op paperjam.lu den 9. Mee 2016 (gekuckt de 14. August 2017)
  70. Le nouveau stade et son P&R se préparent déjà op lessentiel.lu den 1. Mäerz 2017 (gekuckt de 14. August 2017)
  71. 71,0 71,1 Grands dossiers - Tram um „Portail du Développement durable et des Infrastructures“ (gekuckt den 13. August 2017)
  72. Grand-Duché : tram, élections et chantiers tous azimuts en 2017 op lequotidien.lu de 6. Januar 2017 (gekuckt den 13. August 2017)
  73. Erwan Nonet, Tram : trois extensions sont déjà envisagées op lequotidien.lu de 27. Oktober 2016 (gekluckt den 20. August 2017)
  74. Vierte Tram-Erweiterung geplant op wort.lu den 23. Mäerz 2017 (gekuckt de 15. August 2017)
  75. Le tram ira à Mamer après 2021 op lessentiel.lu den 20. Juni 2017 (gekuckt den 20. August 2017)
  76. LuxTram Trial Phase Commences between LuxExpo and Coque op chronicle.lu den 13. Juli 2017 (gekuckt de 14. August 2017)
  77. 77,0 77,1 Marc Fressoz, Luxembourg fait le choix du tram de CAF à alimentation mixte op mobilicites.com den 19. Mee 2015 (gekuckt de 14. August 2017)
  78. 78,0 78,1 Luxtram: l’élément structurant d’une nouvelle mobilité urbaine op jeudi.lu den 10. Abrëll 2015 (gekuckt de 14. August 2017)
  79. 79,0 79,1 79,2 Sophie Wiessler, Tram de Luxembourg - tous les détails op wort.lu de 26. Oktober 2016 (gekuckt de 14. August 2017)
  80. Un tracé multimodal op www.luxtram.lu (gekuckt de 15. August 2017)
  81. On en sait (un peu) plus sur le futur stade national op lessentiel.lu de 17. Juli 2015 (gekuckt de 15. August 2017)
  82. 82,0 82,1 82,2 Quel mobilier urbain pour le tram du Luxembourg ? op constructioncayola.com de 7. Mäerz 2017 (gekuckt de 15. August 2017)
  83. Concours d’architecte de la ligne de tram: deux projets à égalité op paperjam.lu de 6. Februar 2009
  84. Jean-Michel Hennebert, «Nous avons quitté la logique du sur-mesure» op paperjam.lu den 28. Juli 2016 (gekuckt de 15. August 2017)
  85. Les noms des stations de tram sont connus op lessentiel.lu den 20. Februar 2017 (gekuckt de 15. August 2017)
  86. 86,0 86,1 Un tram toutes les 5 minutes vers le Kirchberg op lessentiel.lu den 13. Juni 2012 (gekuckt de 15. August 2017)
  87. Changement d'horaire décembre 2017 op cfl.lu (gekuckt de 15. August 2017)
  88. Ateliers et bureaux op caf.net (gekuckt de 17. August 2017)
  89. 89,0 89,1 Keith Barrow, CAF delivers first Luxembourg tram op railjournal.com den 10. Februar 2017 (gekuckt de 17. August 2017)
  90. Fuhrpark Luxtram op bus-an-zuch.de (gekuckt de 17. August 2017)
  91. Michel Chlastacz, Luxembourg : le "Luxtram" sera à la fois espagnol et sans fil ! op busetcar.com den 22. Mee 2015 (gekuckt de 17. August 2017)
  92. 92,0 92,1 Jörg Tschürtz, Un «ding, ding» rétro et des ports USB pour le tram op lessentiel.lu de 14. Juni 2017 (gekuckt de 17. August 2017)
  93. Avant Première et CAF conçoivent le tramway de Luxembourg op constructioncayola.com den 3. Juli 2015 (gekuckt de 17. August 2017)
  94. 94,0 94,1 Robert Viennet, Luxembourg dévoile la maquette grandeur nature de son futur tramway op mobilicites.com de 7. Dezember 2015 (gekuckt de 17. August 2017)
  95. Les premières images du nouveau tram op wort.lu den 1. Juli 2015 (gekuckt de 17. August 2017)
  96. Présentation des rames de tramway de Luxembourg: une nouvelle identité visuelle pour Luxtram op corporatenews.lu den 2. Juli 2015 (gekuckt de 17. August 2017)
  97. Le chantier du tram passe la vitesse supérieure op lessentiel.lu den 19. Februar 2016 (gekuckt de 17. August 2017)
  98. Den Tram ass do! 1. Rame ass zu Lëtzebuerg ukomm op rtl.lu den 10. Februar 2017 (gekuckt de 17. August 2017)
  99. Siggi: le futur tram a enfin un nom op 5minutes.rtl.lu den 28. Mäerz 2017 (gekuckt de 17. August 2017)
  100. Eng Foto vun dësem Gefier op rail.lu (gekuckt de 17. August 2017)
  101. 101,0 101,1 101,2 101,3 101,4 CRM - Centre de Remisage et de Maintenance à Luxembourg-Kirchberg op aucarre.lu (gekuckt den 20. August 2017)
  102. Erwan Nonet, Voilà le futur Tramsschapp ! op lequotidien.lu den 13. Februar 2015 (gekuckt den 20. August 2017)
  103. 103,0 103,1 103,2 103,3 103,4 Christelle Brucker, Neien Tramsschapp: le chantier va bon train op wort.lu den 13. Oktober 2016 (gekuckt den 20. August 2017)
  104. 104,0 104,1 104,2 104,3 LUXTRAM - Centre de remisage et de maintenance du tramway. op perrard.lu (gekuckt den 20. August 2017)
  105. Jean-Michel Hennebert, Les futurs «traminots» ne seront pas fonctionnaires op paperjam.lu den 2. Juli 2015 (gekuckt den 20. August 2017)
  106. Chambre des députés, [2]« Dossier thématique tram régional » S. 119 op rail.lu am Mee 1999 (gekuckt den 20. August 2017)
  107. Luxtram: l’élément structurant d’une nouvelle mobilité urbaine op lejeudi.lu den 10. Abrëll 2015 (gekuckt den 20. August 2017)